Словарь по нанотехнологии

dispersion forces

dispersion forces

Дисперсионные силы

Силы взаимодействия между телами, разде-ленными вакуумным зазором или прослой-кой конденсированного вещества. Силы возникают как результат суммарного дейст-вия дисперсионных парных и многотельных (тройных, четверных и т.д.) взаимодействий между атомами и молекулами, составляю-щими взаимодействующие тела. При этом дисперсионные взаимодействия между ато-мами являются результатом электромаг-нитного взаимодействия мгновенных диполей, образуемых движением электронов в атомах. Пространственное сложение электромагнитных полей, создаваемых отдельными атомами или молекулами одного тела, приво-дит к появлению флуктуационного электромагнитного поля, распространяющегося за пределы тела и затухающего при удалении от него. Таким образом, дисперсионное взаимодействие между телами можно рассматривать как результат взаимодействия флуктуационных электромагнитных полей этих тел.

dispersion kuchlar

дисперсион кучлар

Vakuum oraliq yoki kondensatsiyalangan modda qatlami bilan ajratilgan jismlar o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir kuchlari. Kuchlar, o‘zaro ta’sir ko‘rsatadi-gan jismlarni tashkil qiladigan atomlar va mole-kulalar o‘rtasida dispersion juft va ko‘p (uchla-ma, to‘rtlama) jismli o‘zaro ta’sirning jami ta’siri natijasi sifatida yuzaga keladi. Bunda atomlar o‘rtasidagi dispersion o‘zaro ta’sir, atomlarda elektronlarning harakati hosil qiladigan oniy dipollarning elektromagnit o‘zaro ta’sir natijasi hisoblanadi. Bir jismning ayrim atomlari yoki molekulalari vujudga keltiradigan elektromagnit maydonlarning fazoviy qo‘shilishi, jismdan tashqariga tarqaladigan va undan uzoqlashganda so‘-nadigan fluktuatsion elektromagnit maydon pay-do bo‘lishiga olib keladi. Shunday qilib jismlar o‘rtasidagi dispersion o‘zaro ta’sir, bu jismlar fluktuatsion elektromagnit maydonlari o‘zaro ta’sirining natijasi sifatida qarab chiqilishi mum-kin.

 

Вакуум оралиқ ёки конденсацияланган модда қатлами билан ажратилган жисмлар ўртасидаги ўзаро таъсир кучлари. Кучлар, ўзаро таъсир кўрсатадиган жисмларни ташкил қиладиган атомлар ва молекулалар ўртасида дисперсион жуфт ва кўп (учлама, тўртлама) жисмли ўзаро таъсирнинг жами таъсири на-тижаси сифатида юзага келади. Бунда атом-лар ўртасидаги дисперсион ўзаро таъсир, атомларда электронларнинг ҳаракати ҳосил қиладиган оний диполларнинг электромагнит ўзаро таъсири натижаси ҳисобланади. Бир жисмнинг айрим атомлари ёки молекулалари вужудга келтирадиган электромагнит майдонларнинг фазовий қўшилиши, жисмдан ташқарига тарқаладиган ва ундан узоқлаш-ганда сўнадиган флуктуацион электромагнит майдон пайдо бўлишига олиб келади. Шундай қилиб жисмлар ўртасидаги дисперсион ўзаро таъсир, бу жисмлар флуктуацион элек-тромагнит майдонлари ўзаро таъсирининг натижаси сифатида қараб чиқилиши мумкин.