| Словарь по нанотехнологии | |
kvant nuqtalar квант нуқталар |
Xossalari xuddi shunday tarkibdagi hajmiy material xossalaridan jiddiy farq qiladigan, izolyatsiyalangan nanoobyektlar. Ta’kidlash kerakki, kvant nuqtalar real obyektlarga qara-ganda ko‘proq matematik model hisoblanadi. Bu, to‘liq alohida strukturalarni shakllantirish mumkin emasligi bilan bog‘liq kichik zarralar suyuq muhitda yoki qattiq matritsada bo‘lar ekan, har doim atrof muhit bilan o‘zaro ta’sirda bo‘ladi. Kvant nuqta – barcha uch fazoviy o‘lcham bo‘yicha cheklangan va o‘tkazuvchan-lik elektronlarini ichiga oladigan o‘tkazgich yoki yarimo‘tkazgich fragmentidir. Nuqta kvant effektlar sezilarli bo‘ladigan darajada kichik bo‘lishi kerak. Bunga elektronning imрulsining noaniqligi bilan bog‘liq bo‘lgan kinetik ener-giyasi boshqa barcha energetik masshtablardan: birinchi navbatda, energetik birliklarda ifodalan-gan temperaturadan sezilarli ravishda katta bo‘lishi hisobiga erishiladi.
Хоссалари худди шундай таркибдаги ҳажмий материал хоссаларидан жиддий фарқ қилади-ган, изоляцияланган нанообъектлар. Таъкид-лаш керакки, квант нуқталар реал объектлар-га қараганда кўпроқ математик модель ҳисоб-ланади. Бу, тўлиқ алоҳида структураларни шакллантириш мумкин эмаслиги билан боғ-лиқ – кичик зарралар суюқ муҳитда ёки қат-тиқ матрицада бўлар экан, ҳар доим атроф муҳит билан ўзаро таъсирда бўлади. Квант нуқта – барча уч фазовий ўлчам бўйича чек-ланган ва ўтказувчанлик электронларини ичига оладиган ўтказгич ёки яримўтказгич фрагментидир. Нуқта квант эффектлар сези-ларли бўладиган даражада кичик бўлиши керак. Бунга электроннинг, импульсининг ноаниқлиги билан боғлиқ бўлган кинетик энергияси бошқа барча энергетик масштаб-лардан: биринчи навбатда, энергетик бирлик-ларда ифодаланган температурадан сезилар-ли равишда катта бўлиши ҳисобига эриши-лади. |
Квантовые точки |
Изолированные нанообъекты, свойства кото-рых существенно отличаются от свойств объемного материала такого же состава. Сле-дует отметить, что квантовые точки являются скорее математической моделью, чем реаль-ными объектами. И связано это с невозмож-ностью формирования полностью обособлен-ных структур − малые частицы всегда взаи-модействуют с окружающей средой, нахо-дясь в жидкой среде или твердой матрице. Квантовая точка − фрагмент проводника или полупроводника, ограниченный по всем трём пространственным измерениям и содержа-щий электроны проводимости. Точка должна быть настолько малой, чтобы были сущест-венны квантовые эффекты. Это достигается, если кинетическая энергия электрона, обус-ловленная неопределённостью его импульса, будет заметно больше всех других энергети-ческих масштабов: в первую очередь больше температуры, выраженной в энергетических единицах. |
quantum dots |
quantum dots |