| Словарь по нанотехнологии | |
low-dimension structures |
low-dimension structures |
Низкоразмерные структуры |
Новый тип наноструктурных материалов: квантовые ямы, квантовые нити и квантовые точки. Они получаются при последователь-ном уменьшении размеров образца от макроскопических до микроскопических и изменении измерений от трехмерного до одномерного. Если размеры образца в одном измерении лежат в нанометровом диапазоне, а в двух других остаются в микроразмерах, то речь идет о квантовой яме. Если образец имеет нанометровые размеры в двух измерениях, а третий размер лежит в микродиапазоне, то речь идет о квантовом проводе. Если все три размера образца лежат в нанометровом диапазоне, то речь идет о квантовой точке. Геометрическое масштабирование образца ведет к новым физическим процессам, обусловленным, прежде всего, квантовыми ограничениями на поведение электрона. |
past o‘lchamli strukturalar паст ўлчамли структуралар |
Nanostrukturali materiallarning yangi turi: kvant o‘ralar, kvant iplar va kvant nuqtalar. Bunday materiallar namuna o‘lchamlarini makroskopik-dan mikroskopikkacha izchil kamaytirib va o‘lchashlarni uch o‘lchamlidan bir o‘lchamliga-cha o‘zgartirib olinadi. Namuna o‘lchamlari bir o‘lchovda nanometrli diapazonda, qolgan ikki o‘lchovda mikroo‘lchamlarda qolsa, kvant o‘ra to‘g‘risida so‘z borayotgan bo‘ladi. Agar, namuna ikki o‘lchovda nanometrli o‘lchamlarga ega bo‘lsa, uchinchi o‘lcham mikrodiapazonda yotsa, kvant sim to‘g‘risida so‘z borayotgan bo‘ladi. Namunaning barcha uch o‘lchami nanometrli diapazonda bo‘lsa, so‘z kvant nuqta to‘g‘risida bormoqda. Namunani geometrik masshtablash, birinchi navbatda, elektronning o‘zini tutishiga kvant cheklovlar bilan bog‘liq bo‘lgan yangi fizik jarayonlarga olib keladi.
Наноструктурали материалларнинг янги тури: квант ўралар, квант иплар ва квант нуқталар. Бундай материаллар намуна ўлчамларини макроскопикдан микроскопиккача изчил камайтириб ва ўлчашларни уч ўлчамлидан бир ўлчамлигача ўзгартириб олинади. Намуна ўлчамлари бир ўлчовда нанометрли диапазонда, қолган икки ўлчовда микроўл-чамларда қолса, сўз квант ўра тўғрисида бораётган бўлади. Агар, намуна икки ўлчовда нанометрли ўлчамларга эга бўлса, учинчи ўлчам микродиапазонда ётса, сўз квант сим тўғрисида бораётган бўлади. Намунанинг барча уч ўлчами нанометрли диапазонда бўлса, сўз квант нуқта тўғрисида бормоқда. Намунани геометрик масштаблаш, биринчи навбатда, электроннинг ўзини тутишига квант чекловлар билан боғлиқ бўлган янги физик жараёнларга олиб келади. |