Словарь по нанотехнологии

 thixotropy

 thixotropy

Тиксотропия

Обратимое изменение физико-механических свойств полимерных и дисперсных систем при механическом воздействии в изотермических условиях. Для жидких сред проявляется в понижении вязкости при течении и ее постепенном повышении после прекращения течения; для вязко-пластичных сред – в уменьшении предела прочности (предела текучести) при деформировании и восстановлении его исходного значения при отдыхе; для кристаллических полимеров и эластомеров − в изменении деформационных характеристик при последовательных циклах нагружение-отдых. Тиксотропия обусловлена обратимыми изменениями структуры материала, например, разрушением надмолекулярной структуры полимеров или коагуляционных контактов в дисперсных системах. Тиксотропными свойствами обладают строительные растворы, лакокрасочные материалы, консистентные смазки, многие пищевые продукты.

tiksotropiya

тиксотропия

Izotermik sharoitlarda mexanik ta’sir tufayli polimer va dispers tizimlar fizik-kimyoviy xossalarining qaytaruvchan o‘zgarishi. Suyuq muhitlar uchun, oqishda qovushqoqlikning pasayishida, oqim to‘xtagandan keyin uning  asta-sekin oshib borishida; qovushqoq-plastik muhitlar uchun, deformatsiyalanishda mustahkamlik che-garasi (oquvchanlik chegarasi) kamayishida va tinim paytida uning qiymati tiklanishida; kristall polimerlar va elastomerlar uchun – yuklash-tinish ketma-ket sikllarida deformatsion xarakteristikalarning o‘zgarishida namoyon bo‘ladi. Tiksotropiya material strukturasining qaytaruvchi o‘zgarishlari bilan, masalan, polimerlar ustmolekulyar strukturasining buzilishi yoki dispers tizimlardagi koagulyatsion kontaktlarning buzilishi bilan bog‘liq. Qurilish qorishmalari, lok-b‘oyoq materiallar, konsistent moylar, ko‘p-gina oziq-ovqat mahsulotlari tiksotrop xossalar-ga ega.

 

Изотермик шароитларда механик таъсир туфайли полимер ва дисперс тизимлар физик-кимёвий хоссаларининг қайтарувчан ўзгариши. Суюқ муҳитлар учун, оқишда қовушқоқ-ликнинг пасайишида, оқим тўхтагандан кейин унинг аста-секин ошиб боришида; қовушқоқ-пластик муҳитлар учун, деформацияланишда мустаҳкамлик чегараси (оқувчанлик чегараси) камайишида ва тиним пайтида унинг қиймати тикланишида; кристалл полимерлар ва эластомерлар учун – юклаш-тиниш кетма-кет циклларида деформацион характеристикаларнинг ўзгаришида намоён бўлади. Тиксотропия материал структурасининг қайтарувчи ўзгаришлари билан, масалан, полимерлар устмолекуляр структурасининг бузилиши ёки дисперс тизимлардаги коагуляцион контактларнинг бузилиши билан боғлиқ. Қурилиш қоришмалари, лок-бўёқ материаллар, консистент мойлар, кўпгина озиқ-овқат маҳсулотлари тиксотроп хоссаларга эга.