Показаны 20281-20300 из 34034
ТерминОбозначения
Язик 
 

mikroflyuidika

микрофлюидика

kelgan fanlararo tadqiqotlar sohasi. Mikrolitr su-yuqliklar hajmlari o‘zini qanday tutishini o‘rga-nadi. Bunday sharoitlarda suyuqliklar qator qizi-qarli xossalarga ega bo‘ladi. Tizimda sirt tarang-lik kuchi, energiya dissipatsiyasi, suyuqlikning qarshiligi kabi omillar ustunlik qila boshlaydi. Turbulent tok amalda yo‘qoladi (faqat laminar tok qoladi), shu sababli, ikki suyuqlikning ara-lashishi qiyin kechadi, asosan diffuziya hisobi-ga yuz beradi.

 

Физика, кимё, биология ва микротехника кесишувида ХХ асрнинг 80-йилларида юзага келган фанлараро тадқиқотлар соҳаси. Мик-ролитр суюқликлар ҳажмлари ўзини қандай тутишини ўрганади. Бундай шароитларда суюқликлар қатор қизиқарли хоссаларга эга бўлади. Тизимда сирт таранглик кучи, энер-гия диссипацияси, суюқликнинг қаршилиги каби омиллар устунлик қила бошлайди. Тур-булент ток амалда йўқолади (фақат ламинар ток қолади), шу сабабли, икки суюқликнинг аралашиши қийин кечади, асосан диффузия ҳисобига юз беради.

O'zbek

Микрофлюидика

Междисциплинарная область исследований, возникшая в начале 80-х годов XX века на пересечении физики, химии, биологии и микротехники. Изучает поведение микролит-ровых объёмов жидкостей. При таких усло-виях жидкости обладают рядом интересных свойств. В системе начинают доминировать такие факторы, как сила поверхностного натяжения, диссипация энергии, сопротивле-ние жидкости. Практически исчезает турбу-лентный ток (остаётся только ламинарный) и поэтому смешивание двух жидкостей затруд-нено и происходит преимущественно за счёт диффузии.

Русский

microfluidics

microfluidics

English

mikrokimyo

микрокимё

Kimyoning, tadqiqotlar yoki kam miqdordagi, ko‘pincha milligrammdan yoki millilitrdan kam bo‘lgan reagentlar bilan kimyoviy reaksiyalarni bajarish uchun texnologiyalar, uskuna ishlab chiqadigan va ulardan foydalanadigan sohasi.

 

Кимёнинг, тадқиқотлар ёки кам миқдордаги, кўпинча миллиграммдан ёки миллилитрдан кам бўлган реагентлар билан кимёвий реакцияларни бажариш учун технологиялар, ускуна ишлаб чиқадиган ва улардан фойдаланадиган соҳаси.

O'zbek

Микрохимия

Область химии, разрабатывающая и исполь-зующая технологии и оборудование для исследования или выполнения химических реакций с малыми количествами реагентов, часто меньше миллиграмма или миллилитра

Русский

microchemistry

microchemistry

English

mikroelektromexanik tizimlar

микроэлектромеханик тизимлар

Integral sxemalar texnologiyasi bilan mos kela-digan texnologiyalar bo‘yicha tayyorlangan
elektr, mexanik komponentlarni birlashtiradigan va o‘lchamlari mikrometrdan millimetrlargacha bo‘lgan integrallangan mikroqurilmalar yoki tizimlar:

Bunday tizimlarning uchta funksiyasi bor:

1) sezgir (sensor) funksiyasi, atrof muhitda kim-yoviy va biologik komponentlar mavjudligini va konsentratsiyasini aniqlashdan iborat;

2) hisoblash funksiyasi mikrotizim zarur hisob-lashlarni olib boradigan, boshqa qurilmalarga uzatish va aks ettirish uchun axborot tayyorlay-digan protsessorga (hisoblagichga) ega ekanli-gini bildiradi;

3) ishlab chiqarish funksiyasi, mikrotizim ishi boshqariladigan mikroskopik bajaruvchi mexanizmlarga ega ekanligini bildiradi. O‘lcham-larning kichikligi tufayli, mikroelektromexanik tizimlar sirt maydonining hajmga nisbatan birmuncha yuqori bo‘lishligi sababli, makroskopik jismlar uchun ifodalanmagan noyob xossalarni: statik elektrga nisbatan yuqori sezgirlikni va ho‘llanuvchanlikni namoyon qiladi.

 

Интеграл схемалар технологияси билан мос келадиган технологиялар бўйича тайёрланган электр, механик компонентларни бирлаш-ти-радиган ва ўлчамлари микрометрдан милли-метрларгача бўлган интегралланган микроқу-рилмалар ёки тизимлар:

Бундай тизимларнинг учта функцияси бор:

1) сезгир (сенсор) функцияси, атроф муҳитда кимёвий ва биологик компонентлар мавжуд-лигини ва концентрациясини аниқлашдан иборат;

2) ҳисоблаш функцияси микротизим зарур ҳисоблашларни олиб борадиган, бошқа қурилмаларга узатиш ва акс эттириш учун ахборот тайёрлайдиган процессорга (ҳисоб-лагичга) эга эканлигини билдиради;

3) ишлаб чиқариш функцияси, микротизим иши бошқариладиган микроскопик бажарув-чи механизмларга эга эканлигини билдиради. Ўлчамларнинг кичиклиги туфайли, микроэлектромеханик тизимлар сирт майдонининг ҳажмга нисбатан бирмунча юқори бўлишлиги сабабли, макроскопик жисмлар учун ифодаланмаган ноёб хоссаларни: статик электрга нисбатан юқори сезгирликни ва ҳўлланувчанлик намоён қилади.

O'zbek

Микроэлектромеханические системы

Интегрированные микроустройства или сис-темы, комбинирующие электрические и ме-ханические компоненты, изготовленные по технологиям, совместимым с технологией интегральных схем и имеющие размеры от микрометров до миллиметров. Имеются три функции таких систем:

1) чувствительная (сенсорная) функция зак-лючается в способности определять наличие и концентрацию химических и биологичес-ких компонентов в окружающей среде;

2) вычислительная функция означает, что микросистема обладает процессором (вычис-лителем), который проводит необходимые вычисления и подготавливает информацию для передачи и отображения другими устройствами;

3) производительная функция означает, что микросистема наделяется микроскопически-ми исполнительными механизмами, работой которых она управляет. Благодаря малым размерам, микроэлектромеханические систе-мы демонстрируют уникальные свойства, не выраженные для макроско-пических тел в силу более высокого отношения площади поверхности к объему: повышенную чувстви-тельность к статическому электричеству и смачиваемость.

Русский

micro electro mechanical systems

micro electro mechanical systems

English

mikroelektronika

микроэлектроника

Yarimo‘tkazgichli elektronikaning, mikrominiatyur integral ko‘rinishidagi elektron qurilmalar yaratishga yo‘naltirilgan sohasi.

 

Яримўтказгичли электрониканинг, микроми-ниатюр интеграл кўринишидаги электрон қурилмалар яратишга йўналтирилган соҳаси

O'zbek

Микроэлектроника

Область полупроводниковой электроники, направленная на создание электронных устройств в микроминиатюрном интег-ральном исполнении.

Русский

microelectronics

microelectronics

English

mikroemulsion polimerlash

микроэмульсион полимерлаш

Polimerlarni sintez qilish metodi, mikroemulsiya hosil qiladigan juda kichik o‘lchamdagi monomer tomchilarida tubdan polimerlashni ichiga oladi.

 

Полимерларни синтез қилиш методи, микро-эмульсия ҳосил қиладиган жуда кичик ўлчам-даги мономер томчиларида тубдан полимер-лашни ичига олади.

O'zbek

Микроэмульсионная полимеризация

Метод синтеза полимеров, включающий радикальную полимеризацию в каплях мономера предельно малого размера, образующих микроэмульсию.

Русский

microemulsion polymerization

microemulsion polymerization

English

mitsellalar

мицеллалар

Kolloid tizimlardagi zarralar, berilgan muhitda erimaydigan, eritma adsorblangan molekulalari va ionlarining barqarorlashtiruvchi qobig‘i bilan o‘ralgan kichik o‘lchamli yadrolardan iborat. Mitsellalarga, shuningdek, liofil kolloidlar deb ataladigan sirt aktiv moddalar eritmalaridagi zarralar ham kiradi. Mitsellalar mitsellyar eritmada  sirt aktiv moddalar konsentratsiyasi turlicha bo‘lganda barqaror har xil tashqi shakllarda va har xil muvozanatli strukturalar holatlarida mavjud bo‘ladi. Mitsellalarning bunday xossasi mitsellalar polimorfizmi deb ataladi.

 

Коллоид tizimлардаги зарралар, берилган муҳитда эримайдиган, эритма адсорбланган молекулалари ва ионларининг барқарорлаш-тирувчи қобиғи билан ўралган кичик ўлчам-ли ядролардан иборат. Мицеллаларга, шу-нингдек, лиофиль коллоидлар деб аталадиган сирт актив моддалар эритмаларидаги зарра-лар ҳам киради. Мицеллалар мицелляр эрит-мада  сирт актив моддалар концентрацияси турлича бўлганда барқарор ҳар хил ташқи шаклларда ва ҳар хил мувозанатли струк-туралар ҳолатларида мавжуд бўлади. Мицел-лаларнинг бундай хоссаси мицеллалар поли-морфизми деб аталади.

O'zbek

Мицеллы

Частицы в коллоидных системах, состоят из нерастворимого в данной среде ядра малого размера, окруженного стабилизирующей обо-лочкой адсорбированных ионов и молекул растворителя. К мицеллам относят также частицы в растворах поверхностно- активных веществ, называемых лиофильными коллои-дами.  Мицеллы могут существовать в состо-яниях с различными равновесными структу-рами и в различных внешних формах, устой-чивых при различных концентрациях поверхностно-активного вещества в мицелляр-ном растворе. Такая способность мицелл называется полиморфизмом мицелл.

Русский

 micelles

 micelles

English

mitsella-nanokonteynerlar

мицелла-наноконтейнерлар

Difil blok – sopolimerlardan iborat mitsellalar. Bunday mitsellalar «yadro-qobiq» turidagi arxitekturaga ega, e’tiborga olish kerakki, yadro polimerning gidrofob qismlarini birlashtirish yo‘li bilan, himoya qobig‘i esa, uning gidrofil qismlarini birlashtirish yo‘li bilan hosil qilinadi. Qobiq mitsellalarning suv bilan birga qo‘shila olishini ta’minlaydi, yadroda esa, dori preparatlar immobilizatsiya qilingan bo‘lishi mumkin. Subhujayra darajasida dori vositalarini selektiv уetkazishni amalga oshirish uchun belgilangan zamonaviy tadqiqotlarning muhim yo‘nalishi – «zaryadlangan» mitsellalar-nanokonteynerlarni hujayralararo taqsimlanish va diffuziya prinsiplarini ishlab chiqishdir.

 

Дифиль блок – сополимерлардан иборат ми-целлалар. Бундай мицеллалар «ядро-қобиқ» туридаги архитектурага эга, эътиборга олиш керакки, ядро полимернинг гидрофоб қисм-ларини бирлаштириш йўли билан, ҳимоя қобиғи эса, унинг гидрофиль қисмларини бирлаштириш йўли билан ҳосил қилинади. Қобиқ мицеллаларнинг сув билан бирга қўшила олишини таъминлайди, ядрода эса, дори препаратлар иммобилизация қилинган бўлиши мумкин. Субҳужайра даражасида дори воситаларини селектив етказишни амалга ошириш учун белгиланган замонавий тадқиқотларнинг муҳим йўналиши − «заряд-ланган» мицеллалар-наноконтейнерларни ҳужайралараро тақсимланиш ва диффузия принципларини ишлаб чиқишдир.

O'zbek

Мицеллы-наноконтейнеры

Мицеллы из дифильных блок-сополимеров. Такие мицеллы имеют архитектуру типа «ядро−оболочка», причем ядро образуется путем объединения гидрофобных частей сополимера, а защитная оболочка − его гидрофильных частей. Оболочка обеспечи-вает совместимость мицелл с водой, а в ядре могут быть иммобилизованы лекарственные препараты. Важное направление современ-ных исследований для осуществления селек-тивной доставки лекарственных средств на субклеточном уровне − разработка принци-пов диффузии и межклеточного распределе-ния «заряженных» мицелл-наноконтейнеров.

Русский