«ho‘l» kimyo
«ҳўл» кимё
| Suvli va suvsiz eritmalardan nano- va ultra-dispers noorganik kukunlar olish usullarining jami.
Сувли ва сувсиз эритмалардан нано- ва уль-традисперс ноорганик кукунлар олиш усул-ларининг жами.
| | O'zbek | |
«Мокрая» химия
| Совокупность методов получения нано- и ультрадисперсных неорганических порошков из водных и неводных растворов
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
«Мокрая» химия
|
Совокупность методов получения нано- и ультрадисперсных неорганических порошков из водных и неводных растворов
|
|
«ho‘l» kimyo
«ҳўл» кимё
|
Suvli va suvsiz eritmalardan nano- va ultra-dispers noorganik kukunlar olish usullarining jami.
Сувли ва сувсиз эритмалардан нано- ва уль-традисперс ноорганик кукунлар олиш усул-ларининг жами.
|
|
«wet» chemistry
|
«wet» chemistry
|
| Русский | |
«wet» chemistry
| «wet» chemistry
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
«Мокрая» химия
|
Совокупность методов получения нано- и ультрадисперсных неорганических порошков из водных и неводных растворов
|
|
«ho‘l» kimyo
«ҳўл» кимё
|
Suvli va suvsiz eritmalardan nano- va ultra-dispers noorganik kukunlar olish usullarining jami.
Сувли ва сувсиз эритмалардан нано- ва уль-традисперс ноорганик кукунлар олиш усул-ларининг жами.
|
|
«wet» chemistry
|
«wet» chemistry
|
| English | |
molekulyar sim
молекуляр сим
| Sodda elektron komponent – o‘z uchlari o‘rta-sida elektr zaryad tashuvchilar (elektronlar yoki teshiklar) ko‘chira oladigan kvazibir-o‘lchamli molekula. Molekulyar elektron asbob uchun belgilangan «bilding blok».
Содда электрон компонент – ўз учлари ўртасида электр заряд ташувчилар (электронлар ёки тешиклар) кўчира оладиган квазибир ўл-чамли молекула. Молекуляр электрон асбоб учун белгиланган «билдинг блок».
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Молекулярный провод
|
Простейший электронный компонент – квазиодномерная молекула, которая может переносить между своими концами носители электрического заряда (электроны или дыр-ки). «Билдинг блок» для молекулярного электронного прибора.
|
|
molecular «wire»
|
molecular «wire»
|
| O'zbek | |
Молекулярный провод
| Простейший электронный компонент – квазиодномерная молекула, которая может переносить между своими концами носители электрического заряда (электроны или дыр-ки). «Билдинг блок» для молекулярного электронного прибора.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Молекулярный провод
|
Простейший электронный компонент – квазиодномерная молекула, которая может переносить между своими концами носители электрического заряда (электроны или дыр-ки). «Билдинг блок» для молекулярного электронного прибора.
|
|
molekulyar sim
молекуляр сим
|
Sodda elektron komponent – o‘z uchlari o‘rta-sida elektr zaryad tashuvchilar (elektronlar yoki teshiklar) ko‘chira oladigan kvazibir-o‘lchamli molekula. Molekulyar elektron asbob uchun belgilangan «bilding blok».
Содда электрон компонент – ўз учлари ўртасида электр заряд ташувчилар (электронлар ёки тешиклар) кўчира оладиган квазибир ўл-чамли молекула. Молекуляр электрон асбоб учун белгиланган «билдинг блок».
|
|
molecular «wire»
|
molecular «wire»
|
| Русский | |
molecular «wire»
| molecular «wire»
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Молекулярный провод
|
Простейший электронный компонент – квазиодномерная молекула, которая может переносить между своими концами носители электрического заряда (электроны или дыр-ки). «Билдинг блок» для молекулярного электронного прибора.
|
|
molekulyar sim
молекуляр сим
|
Sodda elektron komponent – o‘z uchlari o‘rta-sida elektr zaryad tashuvchilar (elektronlar yoki teshiklar) ko‘chira oladigan kvazibir-o‘lchamli molekula. Molekulyar elektron asbob uchun belgilangan «bilding blok».
Содда электрон компонент – ўз учлари ўртасида электр заряд ташувчилар (электронлар ёки тешиклар) кўчира оладиган квазибир ўл-чамли молекула. Молекуляр электрон асбоб учун белгиланган «билдинг блок».
|
|
molecular «wire»
|
molecular «wire»
|
| English | |
molekulyar propeller
молекуляр пропеллер
| O‘zining, makroskopik vintlarga o‘xshash o‘ziga xos shakli tufayli aylanma harakat qila oladigan molekula ko‘rinishidagi nanoo‘lchamli qurilma. Molekulyar propellerlar atrofida aylanma harakat yuz beradigan markaziy valga ulangan molekulyar ko‘lamdagi bir nechta parrakka ega. Ular, uglerod nanotrubkalar asosida yassi aromatik molekulalarda yuzaga keladigan molekulyar lezviyalarni o‘zida ifodalaydi. Molekulyar-dinamik modelash, bu propellerlar suyuqlikni olib quyish uchun samarali nasoslar sifatida xizmat qila olishini ko‘rsatdi. Ularning to‘ldirish samaradorligi molekulyar parraklarning va suyuqlikning kimyoviy tarkibiga bog‘liq.
Ўзининг, макроскопик винтларга ўхшаш ўзига хос шакли туфайли айланма ҳаракат қила оладиган молекула кўринишидаги наноўлчамли қурилма. Молекуляр пропеллерлар атрофида айланма ҳаракат юз берадиган марказий валга уланган молекуляр кўламдаги бир нечта парракка эга. Улар, углерод нанотрубкалар асосида ясси ароматик молекулаларда юзага келадиган молекуляр лезвияларни ўзида ифодалайди. Молекуляр-динамик моделаш, бу пропеллерлар суюқликни олиб қуйиш учун самарали насослар сифатида хизмат қила олишини кўрсатди. Уларнинг тўлдириш самарадорлиги молекуляр парракларнинг ва суюқликнинг кимёвий таркибига боғлиқ.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Молекулярный пропеллер
|
Наноразмерное устройство в виде молекулы, способное совершать вращательные движения благодаря своей специфической форме, аналогичной макроскопическим винтам. Молекулярные пропеллеры имеют несколько лопастей молекулярного масштаба, присоединённых к центральному валу, вокруг которого происходит вращение. Они представляют собой молекулярные лезвия, формируемые на плоских ароматических молекулах на основе углеродных нанотрубок. Молекулярно-динамическое моделирование показывает, что эти пропеллеры могут служить в качестве эффективных насосов для перекачивания жидкости. Их эффективность накачки зависит от химического состава молекулярных лопаток и самой жидкости.
|
|
molecular propeller
|
molecular propeller
|
| O'zbek | |
Молекулярный пропеллер
| Наноразмерное устройство в виде молекулы, способное совершать вращательные движения благодаря своей специфической форме, аналогичной макроскопическим винтам. Молекулярные пропеллеры имеют несколько лопастей молекулярного масштаба, присоединённых к центральному валу, вокруг которого происходит вращение. Они представляют собой молекулярные лезвия, формируемые на плоских ароматических молекулах на основе углеродных нанотрубок. Молекулярно-динамическое моделирование показывает, что эти пропеллеры могут служить в качестве эффективных насосов для перекачивания жидкости. Их эффективность накачки зависит от химического состава молекулярных лопаток и самой жидкости.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Молекулярный пропеллер
|
Наноразмерное устройство в виде молекулы, способное совершать вращательные движения благодаря своей специфической форме, аналогичной макроскопическим винтам. Молекулярные пропеллеры имеют несколько лопастей молекулярного масштаба, присоединённых к центральному валу, вокруг которого происходит вращение. Они представляют собой молекулярные лезвия, формируемые на плоских ароматических молекулах на основе углеродных нанотрубок. Молекулярно-динамическое моделирование показывает, что эти пропеллеры могут служить в качестве эффективных насосов для перекачивания жидкости. Их эффективность накачки зависит от химического состава молекулярных лопаток и самой жидкости.
|
|
molekulyar propeller
молекуляр пропеллер
|
O‘zining, makroskopik vintlarga o‘xshash o‘ziga xos shakli tufayli aylanma harakat qila oladigan molekula ko‘rinishidagi nanoo‘lchamli qurilma. Molekulyar propellerlar atrofida aylanma harakat yuz beradigan markaziy valga ulangan molekulyar ko‘lamdagi bir nechta parrakka ega. Ular, uglerod nanotrubkalar asosida yassi aromatik molekulalarda yuzaga keladigan molekulyar lezviyalarni o‘zida ifodalaydi. Molekulyar-dinamik modelash, bu propellerlar suyuqlikni olib quyish uchun samarali nasoslar sifatida xizmat qila olishini ko‘rsatdi. Ularning to‘ldirish samaradorligi molekulyar parraklarning va suyuqlikning kimyoviy tarkibiga bog‘liq.
Ўзининг, макроскопик винтларга ўхшаш ўзига хос шакли туфайли айланма ҳаракат қила оладиган молекула кўринишидаги наноўлчамли қурилма. Молекуляр пропеллерлар атрофида айланма ҳаракат юз берадиган марказий валга уланган молекуляр кўламдаги бир нечта парракка эга. Улар, углерод нанотрубкалар асосида ясси ароматик молекулаларда юзага келадиган молекуляр лезвияларни ўзида ифодалайди. Молекуляр-динамик моделаш, бу пропеллерлар суюқликни олиб қуйиш учун самарали насослар сифатида хизмат қила олишини кўрсатди. Уларнинг тўлдириш самарадорлиги молекуляр парракларнинг ва суюқликнинг кимёвий таркибига боғлиқ.
|
|
molecular propeller
|
molecular propeller
|
| Русский | |
molecular propeller
| molecular propeller
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Молекулярный пропеллер
|
Наноразмерное устройство в виде молекулы, способное совершать вращательные движения благодаря своей специфической форме, аналогичной макроскопическим винтам. Молекулярные пропеллеры имеют несколько лопастей молекулярного масштаба, присоединённых к центральному валу, вокруг которого происходит вращение. Они представляют собой молекулярные лезвия, формируемые на плоских ароматических молекулах на основе углеродных нанотрубок. Молекулярно-динамическое моделирование показывает, что эти пропеллеры могут служить в качестве эффективных насосов для перекачивания жидкости. Их эффективность накачки зависит от химического состава молекулярных лопаток и самой жидкости.
|
|
molekulyar propeller
молекуляр пропеллер
|
O‘zining, makroskopik vintlarga o‘xshash o‘ziga xos shakli tufayli aylanma harakat qila oladigan molekula ko‘rinishidagi nanoo‘lchamli qurilma. Molekulyar propellerlar atrofida aylanma harakat yuz beradigan markaziy valga ulangan molekulyar ko‘lamdagi bir nechta parrakka ega. Ular, uglerod nanotrubkalar asosida yassi aromatik molekulalarda yuzaga keladigan molekulyar lezviyalarni o‘zida ifodalaydi. Molekulyar-dinamik modelash, bu propellerlar suyuqlikni olib quyish uchun samarali nasoslar sifatida xizmat qila olishini ko‘rsatdi. Ularning to‘ldirish samaradorligi molekulyar parraklarning va suyuqlikning kimyoviy tarkibiga bog‘liq.
Ўзининг, макроскопик винтларга ўхшаш ўзига хос шакли туфайли айланма ҳаракат қила оладиган молекула кўринишидаги наноўлчамли қурилма. Молекуляр пропеллерлар атрофида айланма ҳаракат юз берадиган марказий валга уланган молекуляр кўламдаги бир нечта парракка эга. Улар, углерод нанотрубкалар асосида ясси ароматик молекулаларда юзага келадиган молекуляр лезвияларни ўзида ифодалайди. Молекуляр-динамик моделаш, бу пропеллерлар суюқликни олиб қуйиш учун самарали насослар сифатида хизмат қила олишини кўрсатди. Уларнинг тўлдириш самарадорлиги молекуляр парракларнинг ва суюқликнинг кимёвий таркибига боғлиқ.
|
|
molecular propeller
|
molecular propeller
|
| English | |
molekulyar рН boshqariladigan «moki»
молекуляр рН бошқариладиган «моки»
| Chiziqli molekulyar zanjir bo‘ylab siklik mole-kulani qaytalanma-ilgarilanma ko‘chirishning рН-(va/yoki elektrokimyoviy) o‘zgartiriladigan jarayoni. Odatda, rotaksan molekulalaridan foydalaniladi.
Чизиқли молекуляр занжир бўйлаб циклик молекулани қайталанма-илгариланма кўчиришнинг рН-(ва/ёки электрокимёвий) ўзгартириладиган жараёни. Одатда, ротаксан молекулаларидан фойдаланилади.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Молекулярный рН-управляемый «челнок»
|
рН-(и/или электрохимический) переключаемый процесс возвратно-поступательного перемещения циклической молекулы по линейной молекулярной цепи. Как правило, ис-пользуются молекулы ротаксана.
|
|
molecular pH-controlled «shuttle»
|
molecular pH-controlled «shuttle»
|
| O'zbek | |
Молекулярный рН-управляемый «челнок»
| рН-(и/или электрохимический) переключаемый процесс возвратно-поступательного перемещения циклической молекулы по линейной молекулярной цепи. Как правило, ис-пользуются молекулы ротаксана.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Молекулярный рН-управляемый «челнок»
|
рН-(и/или электрохимический) переключаемый процесс возвратно-поступательного перемещения циклической молекулы по линейной молекулярной цепи. Как правило, ис-пользуются молекулы ротаксана.
|
|
molekulyar рН boshqariladigan «moki»
молекуляр рН бошқариладиган «моки»
|
Chiziqli molekulyar zanjir bo‘ylab siklik mole-kulani qaytalanma-ilgarilanma ko‘chirishning рН-(va/yoki elektrokimyoviy) o‘zgartiriladigan jarayoni. Odatda, rotaksan molekulalaridan foydalaniladi.
Чизиқли молекуляр занжир бўйлаб циклик молекулани қайталанма-илгариланма кўчиришнинг рН-(ва/ёки электрокимёвий) ўзгартириладиган жараёни. Одатда, ротаксан молекулаларидан фойдаланилади.
|
|
molecular pH-controlled «shuttle»
|
molecular pH-controlled «shuttle»
|
| Русский | |
molecular pH-controlled «shuttle»
| molecular pH-controlled «shuttle»
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Молекулярный рН-управляемый «челнок»
|
рН-(и/или электрохимический) переключаемый процесс возвратно-поступательного перемещения циклической молекулы по линейной молекулярной цепи. Как правило, ис-пользуются молекулы ротаксана.
|
|
molekulyar рН boshqariladigan «moki»
молекуляр рН бошқариладиган «моки»
|
Chiziqli molekulyar zanjir bo‘ylab siklik mole-kulani qaytalanma-ilgarilanma ko‘chirishning рН-(va/yoki elektrokimyoviy) o‘zgartiriladigan jarayoni. Odatda, rotaksan molekulalaridan foydalaniladi.
Чизиқли молекуляр занжир бўйлаб циклик молекулани қайталанма-илгариланма кўчиришнинг рН-(ва/ёки электрокимёвий) ўзгартириладиган жараёни. Одатда, ротаксан молекулаларидан фойдаланилади.
|
|
molecular pH-controlled «shuttle»
|
molecular pH-controlled «shuttle»
|
| English | |
molekulyar saralaydigan rotor
молекуляр саралайдиган ротор
| Eritmadan (eritmaga) molekulalarni selektiv bog‘lash (yoki ajratish), immobilizatsiya qilin-gan bu molekulalarni yuqori konsentratsion to‘yintirilgan gradiуentlarga qarshi tashish imko-niyati bo‘lgan nanomexanik qurilmalar turi.
Эритмадан (эритмага) молекулаларни селек-тив боғлаш (ёки ажратиш), иммобилизация қилинган бу молекулаларни юқори концен-трацион тўйинтирилган градиентларга қарши ташиш имконияти бўлган наномеханик қурилмалар тури.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Молекулярный сортирующий ротор
|
Тип наномеханических устройств, способных селективно связывать (или выделять) молекулы из раствора (в раствор), и транспортировать эти иммобилизованные молекулы против высоких концентрационных градиентов.
|
|
molecular sorting rotor
|
molecular sorting rotor
|
| O'zbek | |
Молекулярный сортирующий ротор
| Тип наномеханических устройств, способных селективно связывать (или выделять) молекулы из раствора (в раствор), и транспортировать эти иммобилизованные молекулы против высоких концентрационных градиентов.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Молекулярный сортирующий ротор
|
Тип наномеханических устройств, способных селективно связывать (или выделять) молекулы из раствора (в раствор), и транспортировать эти иммобилизованные молекулы против высоких концентрационных градиентов.
|
|
molekulyar saralaydigan rotor
молекуляр саралайдиган ротор
|
Eritmadan (eritmaga) molekulalarni selektiv bog‘lash (yoki ajratish), immobilizatsiya qilin-gan bu molekulalarni yuqori konsentratsion to‘yintirilgan gradiуentlarga qarshi tashish imko-niyati bo‘lgan nanomexanik qurilmalar turi.
Эритмадан (эритмага) молекулаларни селек-тив боғлаш (ёки ажратиш), иммобилизация қилинган бу молекулаларни юқори концен-трацион тўйинтирилган градиентларга қарши ташиш имконияти бўлган наномеханик қурилмалар тури.
|
|
molecular sorting rotor
|
molecular sorting rotor
|
| Русский | |
molecular sorting rotor
| molecular sorting rotor
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Молекулярный сортирующий ротор
|
Тип наномеханических устройств, способных селективно связывать (или выделять) молекулы из раствора (в раствор), и транспортировать эти иммобилизованные молекулы против высоких концентрационных градиентов.
|
|
molekulyar saralaydigan rotor
молекуляр саралайдиган ротор
|
Eritmadan (eritmaga) molekulalarni selektiv bog‘lash (yoki ajratish), immobilizatsiya qilin-gan bu molekulalarni yuqori konsentratsion to‘yintirilgan gradiуentlarga qarshi tashish imko-niyati bo‘lgan nanomexanik qurilmalar turi.
Эритмадан (эритмага) молекулаларни селек-тив боғлаш (ёки ажратиш), иммобилизация қилинган бу молекулаларни юқори концен-трацион тўйинтирилган градиентларга қарши ташиш имконияти бўлган наномеханик қурилмалар тури.
|
|
molecular sorting rotor
|
molecular sorting rotor
|
| English | |
bo‘rtish
бўртиш
| Tashqi muhitdan suyuqlik yoki bug‘ yutishi oqibatida qattiq jism hajmining oshishi. Bo‘rtish xususiyati yuqori molekulyar moddalar (poli-merlar) hosil qiladigan jismlarning o‘ziga хos xususiyatidir. Bo‘rtish, odatda, solvatatsiya kuzatiladigan diffuzion jarayonlarga, ya’ni quyi molekulyar moddaning polimer bilan bog‘lani-shiga bog‘liq. Cheklangan va cheklanmagan bo‘rtish ajratiladi. Birinchi holatda makromole-kulalar yetarlicha mustahkam birikkan bo‘ladi, bo‘rtish ma’lum chegaraga yetgach to‘xtaydi. Bo‘rtgan jism shaklini va suyuq muhit bilan aniq ajralib turish chegarasini saqlaydi. Ikkinchi holatda, erituvchining polimer jismga, polimer-ning erituvchi muhitga o‘zaro diffuziyasi, bo‘rta-digan jism va suyuqlik o‘rtasida ajratuvchi chegara yo‘qolishiga olib keladi. Bunday bo‘r-tish polimerning to‘la erishi bilan yakunlanadi. Gelsimon ion almashinadigan smolalar suvda, vulkanlangan kauchuk benzolda cheklangan tarzda bo‘rtadi; tegishli erituvchilarda eriydigan barcha polimerlar cheksiz bo‘rtadi.
Ташқи муҳитдан суюқлик ёки буғ ютиши оқибатида қаттиқ жисм ҳажмининг ошиши. Бўртиш хусусияти юқори молекуляр моддалар (полимерлар) ҳосил қиладиган жисмларнинг ўзига xос хусусиятидир. Бўртиш, одатда, сольватация кузатиладиган диффузион жараёнларга, яъни қуйи молекуляр модданинг полимер билан боғланишига боғлиқ. Чекланган ва чекланмаган бўртиш ажратилади. Биринчи ҳолатда макромолекулалар етарлича мустаҳкам бириккан бўлади, бўртиш маълум чегарага етгач тўхтайди. Бўртган жисм шаклини ва суюқ муҳит билан аниқ ажралиб туриш чегарасини сақлайди. Иккинчи ҳолатда, эритувчининг полимер жисмга, полимернинг эритувчи муҳитга ўзаро диффузияси, бўртадиган жисм ва суюқлик ўртасида ажратувчи чегара йўқолишига олиб келади. Бундай бўртиш полимернинг тўла эриши билан якунланади. Гелсимон ион алмашинадиган смолалар сувда, вулканланган каучук бензолда чекланган тарзда бўртади; тегишли эритувчиларда эрийдиган барча полимерлар чексиз бўртади.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Набухание
|
Увеличение объёма твёрдого тела вследствие поглощения им из окружающей среды жидкости или пара. Способность к набуханию – характерная особенность тел, образованных высокомолекулярными веществами (полимерами). Набухание обусловлено диффузионными процессами, которые обычно сопровождаются сольватацией, т.е. связыванием низкомолекулярного вещества полимером. Различают ограниченное и неограниченное набухание. В первом случае макромолекулы соединены достаточно прочно и набухание прекращается, достигнув определённого предела. Набухшее тело сохраняет форму и чёткую границу раздела с жидкой средой. Во втором случае взаимная диффузия растворителя в полимерное тело и полимера в растворяющую среду постепенно приводит к исчезновению границы раздела между набухающим телом и жидкостью. Такое набухание завершается полным растворением полимера. Ограниченно набухают, например, гелевидные ионообменные смолы в воде, вулканизованный каучук в бензоле; неограниченно набухают все полимеры, растворимые в соответствующих растворителях.
|
|
swell(ing)
|
swell(ing)
|
| O'zbek | |
Набухание
| Увеличение объёма твёрдого тела вследствие поглощения им из окружающей среды жидкости или пара. Способность к набуханию – характерная особенность тел, образованных высокомолекулярными веществами (полимерами). Набухание обусловлено диффузионными процессами, которые обычно сопровождаются сольватацией, т.е. связыванием низкомолекулярного вещества полимером. Различают ограниченное и неограниченное набухание. В первом случае макромолекулы соединены достаточно прочно и набухание прекращается, достигнув определённого предела. Набухшее тело сохраняет форму и чёткую границу раздела с жидкой средой. Во втором случае взаимная диффузия растворителя в полимерное тело и полимера в растворяющую среду постепенно приводит к исчезновению границы раздела между набухающим телом и жидкостью. Такое набухание завершается полным растворением полимера. Ограниченно набухают, например, гелевидные ионообменные смолы в воде, вулканизованный каучук в бензоле; неограниченно набухают все полимеры, растворимые в соответствующих растворителях.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Набухание
|
Увеличение объёма твёрдого тела вследствие поглощения им из окружающей среды жидкости или пара. Способность к набуханию – характерная особенность тел, образованных высокомолекулярными веществами (полимерами). Набухание обусловлено диффузионными процессами, которые обычно сопровождаются сольватацией, т.е. связыванием низкомолекулярного вещества полимером. Различают ограниченное и неограниченное набухание. В первом случае макромолекулы соединены достаточно прочно и набухание прекращается, достигнув определённого предела. Набухшее тело сохраняет форму и чёткую границу раздела с жидкой средой. Во втором случае взаимная диффузия растворителя в полимерное тело и полимера в растворяющую среду постепенно приводит к исчезновению границы раздела между набухающим телом и жидкостью. Такое набухание завершается полным растворением полимера. Ограниченно набухают, например, гелевидные ионообменные смолы в воде, вулканизованный каучук в бензоле; неограниченно набухают все полимеры, растворимые в соответствующих растворителях.
|
|
bo‘rtish
бўртиш
|
Tashqi muhitdan suyuqlik yoki bug‘ yutishi oqibatida qattiq jism hajmining oshishi. Bo‘rtish xususiyati yuqori molekulyar moddalar (poli-merlar) hosil qiladigan jismlarning o‘ziga хos xususiyatidir. Bo‘rtish, odatda, solvatatsiya kuzatiladigan diffuzion jarayonlarga, ya’ni quyi molekulyar moddaning polimer bilan bog‘lani-shiga bog‘liq. Cheklangan va cheklanmagan bo‘rtish ajratiladi. Birinchi holatda makromole-kulalar yetarlicha mustahkam birikkan bo‘ladi, bo‘rtish ma’lum chegaraga yetgach to‘xtaydi. Bo‘rtgan jism shaklini va suyuq muhit bilan aniq ajralib turish chegarasini saqlaydi. Ikkinchi holatda, erituvchining polimer jismga, polimer-ning erituvchi muhitga o‘zaro diffuziyasi, bo‘rta-digan jism va suyuqlik o‘rtasida ajratuvchi chegara yo‘qolishiga olib keladi. Bunday bo‘r-tish polimerning to‘la erishi bilan yakunlanadi. Gelsimon ion almashinadigan smolalar suvda, vulkanlangan kauchuk benzolda cheklangan tarzda bo‘rtadi; tegishli erituvchilarda eriydigan barcha polimerlar cheksiz bo‘rtadi.
Ташқи муҳитдан суюқлик ёки буғ ютиши оқибатида қаттиқ жисм ҳажмининг ошиши. Бўртиш хусусияти юқори молекуляр моддалар (полимерлар) ҳосил қиладиган жисмларнинг ўзига xос хусусиятидир. Бўртиш, одатда, сольватация кузатиладиган диффузион жараёнларга, яъни қуйи молекуляр модданинг полимер билан боғланишига боғлиқ. Чекланган ва чекланмаган бўртиш ажратилади. Биринчи ҳолатда макромолекулалар етарлича мустаҳкам бириккан бўлади, бўртиш маълум чегарага етгач тўхтайди. Бўртган жисм шаклини ва суюқ муҳит билан аниқ ажралиб туриш чегарасини сақлайди. Иккинчи ҳолатда, эритувчининг полимер жисмга, полимернинг эритувчи муҳитга ўзаро диффузияси, бўртадиган жисм ва суюқлик ўртасида ажратувчи чегара йўқолишига олиб келади. Бундай бўртиш полимернинг тўла эриши билан якунланади. Гелсимон ион алмашинадиган смолалар сувда, вулканланган каучук бензолда чекланган тарзда бўртади; тегишли эритувчиларда эрийдиган барча полимерлар чексиз бўртади.
|
|
swell(ing)
|
swell(ing)
|
| Русский | |
swell(ing)
| swell(ing)
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Набухание
|
Увеличение объёма твёрдого тела вследствие поглощения им из окружающей среды жидкости или пара. Способность к набуханию – характерная особенность тел, образованных высокомолекулярными веществами (полимерами). Набухание обусловлено диффузионными процессами, которые обычно сопровождаются сольватацией, т.е. связыванием низкомолекулярного вещества полимером. Различают ограниченное и неограниченное набухание. В первом случае макромолекулы соединены достаточно прочно и набухание прекращается, достигнув определённого предела. Набухшее тело сохраняет форму и чёткую границу раздела с жидкой средой. Во втором случае взаимная диффузия растворителя в полимерное тело и полимера в растворяющую среду постепенно приводит к исчезновению границы раздела между набухающим телом и жидкостью. Такое набухание завершается полным растворением полимера. Ограниченно набухают, например, гелевидные ионообменные смолы в воде, вулканизованный каучук в бензоле; неограниченно набухают все полимеры, растворимые в соответствующих растворителях.
|
|
bo‘rtish
бўртиш
|
Tashqi muhitdan suyuqlik yoki bug‘ yutishi oqibatida qattiq jism hajmining oshishi. Bo‘rtish xususiyati yuqori molekulyar moddalar (poli-merlar) hosil qiladigan jismlarning o‘ziga хos xususiyatidir. Bo‘rtish, odatda, solvatatsiya kuzatiladigan diffuzion jarayonlarga, ya’ni quyi molekulyar moddaning polimer bilan bog‘lani-shiga bog‘liq. Cheklangan va cheklanmagan bo‘rtish ajratiladi. Birinchi holatda makromole-kulalar yetarlicha mustahkam birikkan bo‘ladi, bo‘rtish ma’lum chegaraga yetgach to‘xtaydi. Bo‘rtgan jism shaklini va suyuq muhit bilan aniq ajralib turish chegarasini saqlaydi. Ikkinchi holatda, erituvchining polimer jismga, polimer-ning erituvchi muhitga o‘zaro diffuziyasi, bo‘rta-digan jism va suyuqlik o‘rtasida ajratuvchi chegara yo‘qolishiga olib keladi. Bunday bo‘r-tish polimerning to‘la erishi bilan yakunlanadi. Gelsimon ion almashinadigan smolalar suvda, vulkanlangan kauchuk benzolda cheklangan tarzda bo‘rtadi; tegishli erituvchilarda eriydigan barcha polimerlar cheksiz bo‘rtadi.
Ташқи муҳитдан суюқлик ёки буғ ютиши оқибатида қаттиқ жисм ҳажмининг ошиши. Бўртиш хусусияти юқори молекуляр моддалар (полимерлар) ҳосил қиладиган жисмларнинг ўзига xос хусусиятидир. Бўртиш, одатда, сольватация кузатиладиган диффузион жараёнларга, яъни қуйи молекуляр модданинг полимер билан боғланишига боғлиқ. Чекланган ва чекланмаган бўртиш ажратилади. Биринчи ҳолатда макромолекулалар етарлича мустаҳкам бириккан бўлади, бўртиш маълум чегарага етгач тўхтайди. Бўртган жисм шаклини ва суюқ муҳит билан аниқ ажралиб туриш чегарасини сақлайди. Иккинчи ҳолатда, эритувчининг полимер жисмга, полимернинг эритувчи муҳитга ўзаро диффузияси, бўртадиган жисм ва суюқлик ўртасида ажратувчи чегара йўқолишига олиб келади. Бундай бўртиш полимернинг тўла эриши билан якунланади. Гелсимон ион алмашинадиган смолалар сувда, вулканланган каучук бензолда чекланган тарзда бўртади; тегишли эритувчиларда эрийдиган барча полимерлар чексиз бўртади.
|
|
swell(ing)
|
swell(ing)
|
| English | |
NAD+ (nikotinamidadenindi-nukleotid)
НАД+ (никотинамидаденин-динуклеотид)
| Barcha jonli to‘qimalarda bo‘ladigan koferment, oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarini katalizlay-digan degidrogenaz guruhi fermentlari tarkibiga kiradi; oksidlanadigan moddalardan qabul qila-digan vodorod va elektronlar tashuvchi vazifa-sini bajaradi. Molekulasi D-ribozaning ikki qol-dig‘idan va fosfor kislotaning ikki qoldig‘idan iborat zanjir bilan o‘zaro biriktirilgan adenin va nikotin kislota amididan tuzilgan dinukleotidni o‘zida ifodalaydi; klinik biokimyoda qon fermentlari aktivligini aniqlashda qo‘llaniladi.
Барча жонли тўқималарда бўладиган кофер-мент, оксидланиш-қайтарилиш реакцияларини катализлайдиган дегидрогеназ гуруҳи ферментлари таркибига киради; оксидлана-диган моддалардан қабул қиладиган водород ва электронлар ташувчи вазифасини бажаради. Молекуласи D-рибозанинг икки қолдиғидан ва фосфор кислотанинг икки қолдиғидан иборат занжир билан ўзаро бириктирилган аденин ва никотин кислота амидидан тузилган динуклеотидни ўзида ифодалайди; клиник биокимёда қон ферментлари активлигини аниқлашда қўлланилади.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
НАД+ (никотинамидаденин-динуклеотид)
|
Кофермент, присутствующий во всех живых клетках, входит в состав ферментов группы дегидрогеназ, катализирующих окислительно-восстановительные реакции; выполняет функцию переносчика электронов и водорода, которые принимает от окисляемых веществ. Представляет собой динуклеотид, молекула которого построена из амида никотиновой кислоты и аденина, соединенных между собой цепочкой, состоящей из двух остатков D-рибозы и двух остатков фосфорной кислоты; в клинической биохимии применяется при определении активности ферментов крови.
|
|
Nad+(nicotineamide adenine dinucleotide)
|
Nad+(nicotineamide adenine dinucleotide)
|
| O'zbek | |
НАД+ (никотинамидаденин-динуклеотид)
| Кофермент, присутствующий во всех живых клетках, входит в состав ферментов группы дегидрогеназ, катализирующих окислительно-восстановительные реакции; выполняет функцию переносчика электронов и водорода, которые принимает от окисляемых веществ. Представляет собой динуклеотид, молекула которого построена из амида никотиновой кислоты и аденина, соединенных между собой цепочкой, состоящей из двух остатков D-рибозы и двух остатков фосфорной кислоты; в клинической биохимии применяется при определении активности ферментов крови.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
НАД+ (никотинамидаденин-динуклеотид)
|
Кофермент, присутствующий во всех живых клетках, входит в состав ферментов группы дегидрогеназ, катализирующих окислительно-восстановительные реакции; выполняет функцию переносчика электронов и водорода, которые принимает от окисляемых веществ. Представляет собой динуклеотид, молекула которого построена из амида никотиновой кислоты и аденина, соединенных между собой цепочкой, состоящей из двух остатков D-рибозы и двух остатков фосфорной кислоты; в клинической биохимии применяется при определении активности ферментов крови.
|
|
NAD+ (nikotinamidadenindi-nukleotid)
НАД+ (никотинамидаденин-динуклеотид)
|
Barcha jonli to‘qimalarda bo‘ladigan koferment, oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarini katalizlay-digan degidrogenaz guruhi fermentlari tarkibiga kiradi; oksidlanadigan moddalardan qabul qila-digan vodorod va elektronlar tashuvchi vazifa-sini bajaradi. Molekulasi D-ribozaning ikki qol-dig‘idan va fosfor kislotaning ikki qoldig‘idan iborat zanjir bilan o‘zaro biriktirilgan adenin va nikotin kislota amididan tuzilgan dinukleotidni o‘zida ifodalaydi; klinik biokimyoda qon fermentlari aktivligini aniqlashda qo‘llaniladi.
Барча жонли тўқималарда бўладиган кофер-мент, оксидланиш-қайтарилиш реакцияларини катализлайдиган дегидрогеназ гуруҳи ферментлари таркибига киради; оксидлана-диган моддалардан қабул қиладиган водород ва электронлар ташувчи вазифасини бажаради. Молекуласи D-рибозанинг икки қолдиғидан ва фосфор кислотанинг икки қолдиғидан иборат занжир билан ўзаро бириктирилган аденин ва никотин кислота амидидан тузилган динуклеотидни ўзида ифодалайди; клиник биокимёда қон ферментлари активлигини аниқлашда қўлланилади.
|
|
Nad+(nicotineamide adenine dinucleotide)
|
Nad+(nicotineamide adenine dinucleotide)
|
| Русский | |