Показаны 20821-20840 из 34034
ТерминОбозначения
Язик 
 

nanotibbiyot

нанотиббиёт

Nanoqurilmalar va nanostrukturalardan foydalangan holda, molekulyar darajada odam biologik tizimlarining har tomonlama nazorat qilinishi, tuzilishi va tuzatilishi amalga oshiriladigan tibbiyot sohasi. Odam tanasining molekulyar tuzilishi to‘g‘risidagi bilimlardan va molekulyar qurilmalardan foydalanib, odam salomatligini mustahkamlash, saqlash, og‘riqsizlantirish, kasalliklar va shikastlanishlarni diagnostika qilish, davolash va oldini olish maqsadlari uchun, fan va texnika yutuqlaridan keng foydalaniladi. Tez rivojlanib borayotgan bu soha ko‘plab istiqbolli texnologiyalar, yondashuvlarni ichiga oladi.

 

Наноқурилмалар ва наноструктуралардан фойдаланган ҳолда, молекуляр даражада одам биологик тизимларининг ҳар томонлама назорат қилиниши, тузилиши ва тузатилиши амалга ошириладиган тиббиёт соҳаси. Одам танасининг молекуляр тузилиши тўғрисидаги билимлардан ва молекуляр қурилмалардан фойдаланиб, одам саломатлигини мустаҳ-камлаш, сақлаш, оғриқсизлантириш, касалликлар ва шикастланишларни диагностика қилиш, даволаш ва олдини олиш мақсадлари учун, фан ва техника ютуқларидан кенг фойдаланилади. Тез ривожланиб бораётган бу соҳа кўплаб истиқболли технологиялар, ёнда-шувларни ичига олади.

O'zbek

Наномедицина

Область медицины, осуществляющая всесторонний контроль, конструирование и исправление биологических систем человека на молекулярном уровне, используя наноустройства и наноструктуры. Широко использует достижения науки и техники для целей диагностирования, лечения и профилактики болезней и травм, обезболивания, сохранения и укрепления здоровья человека с использованием молекулярных устройств и знаний о молекулярной структуре человеческого тела. Эта быстро развивающаяся область включает в себя многие перспективные технологии и подходы.

Русский

nanomedicine

nanomedicine

English

nanometallar

нанометаллар

O‘lchami bir necha nanometr bo‘lgan metall zarralar yoki xuddi shunday qalinlikdagi yupqa plyonkalar. Bu obyektlar alohida mexanik xossalari bilangina emas, balki yirik donali metallarning xossalaridan farq qiladigan o‘zgacha fizik va kimyoviy xarakteristikalar tufayli ham qiziqarlidir. Magnit xossalarga ega bo‘lgan metall materiallar ma’lumotlar saqlash vositalarini yaratish nuqtai nazaridan qiziqish uyg‘otadi. Uglerod matritsaga joylashgan metallar magnit xossalarni yo‘qotmagan holda, oksidlanishga chidamli. Inkapsullangan yoki mustahkamlangan nanometallar yuqori temperaturalarda qizdirib biriktirishga kamroq uchragan. Yupqa metall plyonkalar elektron sanoatida birikmalar yoki magnit va elektron qatlamlar sifatida qo‘llanili-shi mumkin. Nanometallar shu jumladan, energetikada, raketa dvigatellari, pirotexnik materiallar, mikroelektron plyonkalar va qoplamalar tayyorlashda, o‘ta o‘tkazuvchan qotishmalar, mustahkamligi yuqori bo‘lgan qotishmalar va kukunsimon metallar ishlab chiqarishda ham keng foydalaniladi.

 

Ўлчами бир неча нанометр бўлган металл зарралар ёки худди шундай қалинликдаги юпқа плёнкалар. Бу объектлар алоҳида механик хоссалари билангина эмас, балки йирик донали металларнинг хоссаларидан фарқ қиладиган ўзгача физик ва кимёвий характеристикалар туфайли ҳам қизиқарли-дир. Магнит хоссаларга эга бўлган металл материаллар маълумотлар сақлаш воситала-рини яратиш нуқтаи назаридан қизиқиш уйғотади. Углерод матрицага жойлашган металлар магнит хоссаларни йўқотмаган ҳолда, оксидланишга чидамли. Инкапсулланган ёки мустаҳкамланган нанометаллар юқо-ри температураларда қиздириб бириктиришга камроқ учраган. Юпқа металл плёнкалар электрон саноатида бирикмалар ёки магнит ва электр қатламлар сифатида қўлланилиши мумкин. Нанометаллар шу жумладан, энергетикада, ракета двигателлари, пиротехник материаллар, микроэлектрон плёнкалар ва қопламалар тайёрлашда, ўта ўтказувчан қотишмалар, мустаҳкамлиги юқори бўлган қотишмалар ва кукунсимон металлар ишлаб чиқаришда ҳам кенг фойдаланилади.

O'zbek

Нанометаллы

Металлические частицы размером в нескольких нанометров или тонкие пленки такой же толщины. Эти объекты интересны не только в связи с их особыми механическим свойствами, но и благодаря необычным физическим и химическим характеристикам, иногда существенно отличным от свойств крупнозернистых металлов. Металлические материалы, обладающие магнитными свойствами, крайне интересны с точки зрения создания средств хранения данных. Металлы, заключенные, например, в углеродную матрицу, приобретают устойчивость к окислению, не теряя при этом магнитных свойств. Инкапсулированные или закрепленные нанометаллы менее подвержены спеканию при повышенных температурах. Тонкие металлические пленки могут найти применение в электронной промышленности в качестве соединений или магнитных и электрических слоев. Нанометаллы широко используются, в том числе в энергетике, при изготовлении ракетных двигателей, пиротехнических материалов, микроэлектронных пленок и покрытий, производстве сверхпроводящих сплавов и порошковых металлов и сплавов повышенной прочности.

Русский

nanometals

nanometals

English

nanometr

нанометр

Xalqaro birliklar tizimida uzunlikning ulush birligi, 1 nm = 109m. Odatda atomlar, molekulalar va hujayraviy organellar o‘lchamini o‘lchash uchun foydalaniladi.

 

Xалқаро бирликлар тизимида узунликнинг улуш бирлиги, 1 nm = 10–9m. Одатда, атомлар, молекулалар ва ҳужайравий органеллар ўлчамини ўлчаш учун фойдаланилади.

O'zbek

Нанометр

Дольная единица длины в Международной системе единиц , 1 nm = 109m. Обычно используется для измерения размера атомов, молекул и клеточных органелл.

Русский

nanometer

nanometer

English

nanometrologiya

нанометрология

O‘lchashlar, ularning birligini ta’minlash metodlari hamda vositalari, nanoobyektlarni tadqiq qilishda talab qilinadigan aniqlikka erishish usullari  to‘g‘risidagi fan.

 

Ўлчашлар, уларнинг бирлигини таъминлаш методлари ҳамда воситалари, нанообъектларни тадқиқ қилишда талаб қилинадиган аниқликка эришиш усуллари тўғрисидаги фан.

O'zbek

Нанометрология

Наука об измерениях, методах и средствах обеспечения их единства и способах достижения требуемой точности при исследовании нанообъектов.

Русский

nanometrology

nanometrology

English

nanomotorlar

наномоторлар

Elektron, issiqlik, yorug‘lik, kimyoviy energiya-ni va energiyaning boshqa turlarini harakatga (mexanik energiyaga) o‘zgartiradigan molekulyar qurilma. Nanomotor ishlashi uchun tashqi omillar ta’sirida molekula shakli o‘zgartirilishi zarur.

Электрон, иссиқлик, ёруғлик, кимёвий энергияни ва энергиянинг бошқа турларини ҳаракатга (механик энергияга) ўзгартирадиган молекуляр қурилма. Наномотор ишлаши учун ташқи омиллар таъсирида молекула шакли ўзгартирилиши зарур.

O'zbek

Наномоторы

Молекулярное устройство, способное преобразовывать электрическую, тепловую, световую, химическую и др. виды энергии в движение (механическую энергию). Для функционирования наномотора необходимо изменение формы молекулы под действием внешних факторов.

Русский

nanomotors

nanomotors

English

nanofan

нанофан

Mavzui nanoobyektlar va nanomateriallar olish, xossalarini va qo‘llanish usullarini o‘rganish bo‘lgan ilmiy tadqiqotlar sohasi.

Izoh − Tadqiqotlar sohasi hamda metodlariga bog‘liq ravishda, nanokimyo, nanoelektronika va boshqa tadqiqot sohalari ajratiladi.

 

Мавзуи нанообъектлар ва наноматериаллар олиш, хоссаларини ва қўлланиш усулларини ўрганиш бўлган илмий тадқиқотлар соҳаси.

Изоҳ − Тадқиқотлар соҳаси ҳамда методларига боғлиқ равишда, нанокимё, наноэлектроника ва бошқа тадқиқот соҳалари ажратилади.

O'zbek

Нанонаука

Область научных исследований, предметом которых является изучение способов получения, изучение свойств и применение нанообъектов и наноматериалов.

Примечание – В зависимости от области и методов исследований различают нанохимию, наноэлектронику и иные области исследований.

Русский

nanoscience

nanoscience

English

nanotashuvchi

наноташувчи

Nanoobyekt yoki o‘lchami birmuncha katta obyekt yoki o‘lchamlari nanodiapazonda bo‘lgan vositalar.

Izoh − Nanotashuvchilardan o‘smalarga qarshi preparatlar, antibiotiklar va boshqa vositalarni kiritish maqsadida, organizmning muayyan hujayralari va to‘qimalariga diagnostik yoki dori vositalarini yetkazish uchun, shuningdek, zondlash, tadqiq qilinadigan obyektning tasvirini olish uchun foydalanilishi mumkin.

 

Нанообъект ёки ўлчами бирмунча катта объект ёки ўлчамлари нанодиапазонда бўлган воситалар.

Изоҳ − Наноташувчилардан ўсмаларга қарши препаратлар, антибиотиклар ва бошқа воситаларни киритиш мақсадида, организмнинг муайян ҳужайралари ва тўқималарига диагностик ёки дори воситаларини етказиш учун, шунингдек, зондлаш, тадқиқ қилинадиган объектнинг тасвирини олиш учун фойдаланилиши мумкин.

O'zbek

Наноноситель

Нанообъект или объект более крупного размера, или средства, имеющие размеры в нанодиапазоне.

Примечание − Наноносители можно использовать для доставки диагностических или лекарственных средств к определенным клеткам и тканям организма с целью введения противоопухолевых препаратов, антибиотиков и других средств, а также для зондирования, получения изображения исследуемого объекта.

Русский