Показаны 21001-21020 из 33948
ТерминОбозначения
Язик 
 

distributed intelligence

distributed intelligence

English

yorug‘likning sochilishi

ёруғликнинг сочилиши

Muhitning fazoviy nobirjinsliklaridagi sochilishi bilan bog‘liq bo‘lgan noxususiy yorug‘lanish hodisasi. Dispers tizimlar holatida − bu, kolloid tizimga tushadigan yorug‘lik qismining, birlamchi yorug‘lik to‘lqinining tarqalish yo‘nalishidan farq qiladigan yo‘nalishlarda tarqaladigan ikki-lamchi nurlanishga aylanishidir. Yorug‘lik to‘l-qin uzunligidan ancha kichik bo‘lgan o‘lcham-dagi zarralarning yorug‘lik sochishi Reley sochilishi deb ataladi. Yorug‘likning eritmalarda va kolloid tizimlarda sochilishi, dispersion analiz va eritmalarda molekulalarning o‘zaro ta’siri xarakterini o‘rganish metodlarining asosidir.

 

Муҳитнинг фазовий нобиржинсликларидаги сочилиши билан боғлиқ бўлган нохусусий ёруғланиш ҳодисаси. Дисперс тизимлар ҳола-тида − бу, коллоид тизимга тушадиган ёруғлик қисмининг, бирламчи ёруғлик тўлқини-нинг тарқалиш йўналишидан фарқ қиладиган йўналишларда тарқаладиган иккиламчи нурланишга айланишидир. Ёруғлик тўлқин узу-лигидан анча кичик бўлган ўлчамдаги зарраларнинг ёруғлик сочиши Рэлей сочилиши деб аталади. Ёруғликнинг эритмаларда ва коллоид тизимларда сочилиши, дисперсион анализ ва эритмаларда молекулаларнинг ўзаро таъсири характерини ўрганиш методларининг асосидир.

O'zbek

Рассеяние света

Явление несобственного свечения среды, об-условленное рассеянием на пространственных неоднородностях среды. В случае дисперсных систем − это превращение части падающего на коллоидную систему света во вторичное излучение, распространяющееся в направлениях, отличных от направления распространения первичной световой волны. Рассеяние света частицами размером, значительно меньшим длины волны света, называется релеевским рассеянием. Рассеяние света в растворах и коллоидных системах является основой методов дисперсионного анализа и изучения характера взаимодействия молекул в растворах.

Русский

light scattering

light scattering

English

shishalanishdan chiqarish

шишаланишдан чиқариш

Shisha (nokristall yoki shishasimon qattiq modda)ning kristall qattiq moddaga o‘tish jarayoni. Polimerlar uchun − shishasimon holatdan yuqori elastik holatga o‘tish.

 

Шиша (нокристалл ёки шишасимон қаттиқ модда)нинг кристалл қаттиқ моддага ўтиш жараёни. Полимерлар учун − шишасимон ҳолатдан юқори эластик ҳолатга ўтиш.

O'zbek

Расстекловывание

Процесс перехода стекла (некристаллическое или стекловидное твердое вещество) в кристаллическое твердое вещество. Для полимеров − переход из стеклообразного состояния в высокоэластическое.

Русский

devitrification

devitrification

English

o‘zgartirish rejimi (bеvosita yoki bilvosita)

ўзгартириш режими (бевосита ёки билвосита)

Sensor materialdan zarur axborotni qabul qilishi ta’kidlanadigan prinsip. Umuman, sensor signali materialning xossalari yoki uning holati to‘g‘ri-sidagi axborotni ta’minlay olish qobiliyatini bel-gilaydi.

 

Сенсор материалдан зарур ахборотни қабул қилиши таъкидланадиган принцип. Умуман, сенсор сигнали материалнинг хоссалари ёки унинг ҳолати тўғрисидаги ахборотни таъмин-лай олиш қобилиятини белгилайди.

O'zbek

Режим преобразования (прямой или непрямой)

Принцип, в соответствии с которым сенсор воспринимает необходимую информацию от материала. В целом, определяет способность сигнала сенсора обеспечить информацию о свойствах материала или его состоянии.

Русский

transduction mode (direct or indirect)

transduction mode (direct or indirect)

English

rezistiv qatlam (rezist)

резистив қатлам (резист)

Nurlanishga sezgir bo‘lgan materialdan qilingan yordamchi qatlam.

Izoh − Rezistlarning quyidagi turlari ajratiladi: fotorezist (optik nurlanish uchun), elektron rezist (elektron nurlanish uchun), ion rezist (ion nurlanish uchun) va rentgen rezist (rentgen nurlanish uchun).

Нурланишга сезгир бўлган материалдан қилинган ёрдамчи қатлам.

Изоҳ − Резистларнинг қуйидаги турлари ажратилади: фоторезист (оптик нурланиш учун), электрон резист (электрон нурланиш учун), ион резист (ион нурланиш учун) ва рентген резист (рентген нурланиш учун).

O'zbek

Резистивный слой (резист)

Вспомогательный слой из чувствительного к облучению материала.

Примечание – Различают следующие виды резистов: фоторезист (для оптического излучения), электронный резист (для электронного облучения), ионный резист (для ионного облучения) и рентгеновский резист (для рентгеновского облучения).

Русский

resistive layer (resist)

resistive layer (resist)

English

remetallizant

реметаллизант

Plastik metallar asosidagi yoqilg‘i-moylash materiallariga, texnologik va boshqa muhitlarga qo‘shiladigan, ishqalanishda tanlangan ko‘chirish effektini (yeyilmaslik effekti) ko‘rsatadigan, kukun yoki ion mikro yoki nanoqo‘shimcha.

 

Пластик металлар асосидаги ёқилғи-мойлаш материалларига, технологик ва бошқа муҳитларга қўшиладиган, ишқаланишда танланган кўчириш эффектини (ейилмаслик эффекти) кўрсатадиган, кукун ёки ион микро ёки наноқўшимча.

O'zbek

Реметаллизант

Порошковая или ионная микро- или нанодобавка на основе пластичных металлов к топливносмазочным материалам, технологическим и другим средам, реализующая эффект избирательного переноса при трении (эффект безызносности).

Русский

emetallizant

emetallizant

English

rentgen litografiyasi

рентген литографияси

Ekspozitsiyalaydigan nurlanish to‘lqin uzunligi 0,4 nm dan 5 nm gacha diapazonda yotadigan optik kontaktsiz bosmaning bir turi. Rentgen litografiyasida kontaktsiz ekspozitsiyalaydigan tizimdan foydalanilishiga qaramay, difraksion effektlarning namoyon bo‘lishi rentgen nurlanish to‘lqin uzunligi kichikligi hisobiga kamaytirilgan. Rentgen litografiyasi metodini ishlab chiqishning asosiy sababi, yuqori ajrata olishga, shu vaqtning o‘zida uskunaning yuqori unumdorligiga erishishdan iborat edi. Bundan tashqari, yumshoq rentgen nurlanish energiyasi kattaligi kichik bo‘lishi hisobiga, rezistlarda va to‘shamalarda sochilish effektlarining namoyon bo‘lishi kamayadi.

 

Экспозициялайдиган нурланиш тўлқин узун-лиги 0,4 nm дан 5 nm гача диапазонда ётадиган оптик контактсиз босманинг бир тури. Рентген литографиясида контактсиз экспози-циялайдиган тизимдан фойдаланилишига қа-рамай, дифракцион эффектларнинг намоён бўлиши рентген нурланиш тўлқин узунлиги кичиклиги ҳисобига камайтирилган. Рентген литографияси методини ишлаб чиқишнинг асосий сабаби, юқори ажрата олишга, шу вақтнинг ўзида ускунанинг юқори унумдорлигига эришишдан иборат эди. Бундан таш-қари, юмшоқ рентген нурланиш энергияси катталиги кичик бўлиши ҳисобига, резистларда ва тўшамаларда сочилиш эффектларининг намоён бўлиши камаяди.

O'zbek

Рентгенолитография

Разновидность оптической бесконтактной печати, в которой длина волны экспонирующего облучения лежит в диапазоне от 0,4 до 5 nm. Несмотря на то, что при рентгеновской литографии используется бесконтактная экспонирующая система, проявление дифракционных эффектов уменьшено за счет малой длины волны рентгеновского излучения. Основная причина разработки метода рентгеновской литографии заключалась в возможности получения высокого разрешения и, в то же время, высокой производительности оборудования. Кроме того, за счет малой вели-чины энергии мягкого рентгеновского излучения уменьшается проявление эффектов рассеяния в резистах и подложке.

Русский

X-ray lithography

X-ray lithography

English

rentgen-fotoelektron spektroskopiya

рентген-фотоэлектрон спектроскопия

Tadqiq qilinadigan obyektni rentgen spektr diapazonidagi elektromagnit nurlanish bilan nurlantirish paytida tashqi fotoeffekt oqibatida paydo bo‘ladigan elektronlar energetik spektrlarini qayd etishga asoslangan, sirtni tahlil qilish metodi.

 

Тадқиқ қилинадиган объектни рентген спектр диапазонидаги электромагнит нурланиш билан нурлантириш пайтида ташқи фотоэффект оқибатида пайдо бўладиган электронлар энергетик спектрларини қайд этишга асосланган, сиртни таҳлил қилиш методи.

O'zbek