nanotechnology
| nanotechnology
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология
|
Совокупность методов и приемов, применяемых при изучении, проектировании, производстве и использовании структур, устройств и систем, включающих целенаправленный контроль и модификацию формы, размера, интеграции и взаимодействия составляющих их наномасштабных элементов (от 1 до 100 nm) для получения объектов с новыми химическими, физическими, биологическими свойствами. Нанотехнология все более проявляет себя как область исследований, критически важная для обеспечения серьезных научных прорывов, которые могут иметь огромное значение для развития биомедицины, робототехники, электроники, машиностроения, систем диагностики. Следует отметить, что в популярной прессе термин «нанотехнологии» иногда употребляется в отношении любых субмикронных процессов, включая литографию. Поэтому, говоря о реальной нанотехнологии, процессы которой осуществляются на молекулярном уровне, многие ученые начинают использовать термин «молекулярная нанотехнология».
|
|
nanotexnologiya
нанотехнология
|
Strukturalar, qurilmalar va tizimlarni o‘rganish-da, loyihalashda, ishlab chiqarishda va ulardan foydalanishda qo‘llaniladigan metodlar va yo‘l-lar jami. Yangi kimyoviy, fizik, biologik xossa-larga ega bo‘lgan obyektlarni olish uchun, ularni tashkil qiladigan nanoko‘lamli (1 dan 100 nm gacha) elementlar shakli, o‘lchami, qo‘shilishi va o‘zaro ta’siri maqsadga yo‘naltirilgan tarzda nazorat qilinishi va o‘zgartirilishini ichiga oladi. Nanotexnologiya tobora, biotibbiyot, robot texnikasi, elektronika, mashinasozlik, diagnostika tizimlari rivojlanishi uchun katta ahamiyat kasb etadigan jiddiy ilmiy intilishlarni ta’minlash yo‘lida o‘ta muhim tadqiqotlar sohasi sifatida namoyon bo‘lmoqda. Ta’kidlash kerakki, ommaviy matbuotda «nanotexnologiya» atamasi ba’zan har qanday submikron jarayonlar, jumladan, litografiyaga nisbatan ishlatiladi. Shu sababli, jarayonlari molekulyar darajada amalga oshirila-digan real nanotexnologiya haqida gapirilar ekan, ko‘pgina olimlar «molekulyar nanotex-nologiya» atamasidan foydalana boshladilar.
Структуралар, қурилмалар ва тизимларни ўрганишда, лойиҳалашда, ишлаб чиқаришда ва улардан фойдаланишда қўлланиладиган методлар ва йўллар жами. Янги кимёвий, физик, биологик хоссаларга эга бўлган объектларни олиш учун, уларни ташкил қиладиган нанокўламли (1дан 100 nm гача) элементлар шакли, ўлчами, қўшилиши ва ўзаро таъсири мақсадга йўналтирилган тарзда назо-рат қилиниши ва ўзгартирилишини ичига олади. Нанотехнология тобора, биотиббиёт, робот техникаси, электроника, машинасoзлик, диагностика тизимлари ривожланиши учун катта аҳамият касб этадиган жиддий илмий интилишларни таъминлаш йўлида ўта муҳим тадқиқотлар соҳаси сифатида намоён бўлмоқда. Таъкидлаш керакки, оммавий матбуотда «нанотехнология» атамаси баъзан ҳар қандай субмикрон жараёнларга, жумладан, литографияга нисбатан ишлатилади. Шу сабабли, жараёнлари молекуляр даражада амалга ошириладиган реал нанотехнология ҳақида гапирилар экан, кўпгина олимлар «молекуляр нанотехнология» атамасидан фойдалана бошладилар.
|
|
nanotechnology
|
nanotechnology
|
| English | |
«yuqoridan pastga» nanotexnologiyasi
«юқоридан пастга» нанотехнологияси
| Mexanik yoki boshqacha ishlov berish bilan, fizik jismlar o‘lchamlarini nanometrli o‘lchamlarga ega obyektlar olingungacha kichraytirishga asoslangan yondashuv. Bu yondashuvga misol sifatida, strukturasi fotolitografik ishlov berish bilan yaratiladigan ba’zi yarimo‘tkazgichli qurilmalarni ko‘rsatish mumkin.
Механик ёки бошқача ишлов бериш билан, физик жисмлар ўлчамларини нанометрли ўл-чамларга эга объектлар олингунгача кичрай-тиришга асосланган ёндашув. Бу ёндашувга мисол сифатида, структураси фотолитогра-фик ишлов бериш билан яратиладиган баъзи яримўтказгичли қурилмаларни кўрсатиш мумкин.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология «сверху вниз»
|
Подход, основанный на уменьшение разме-ров физических тел механической или иной обработкой, вплоть до получения объектов с нанометровыми размерами. В качестве при-мера этого подхода можно указать некоторые полупроводниковые устройства, структура которых создается фотолитографической обработкой.
|
|
«top-down» nanotechnology
|
«top-down» nanotechnology
|
| O'zbek | |
Нанотехнология «сверху вниз»
| Подход, основанный на уменьшение разме-ров физических тел механической или иной обработкой, вплоть до получения объектов с нанометровыми размерами. В качестве при-мера этого подхода можно указать некоторые полупроводниковые устройства, структура которых создается фотолитографической обработкой.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология «сверху вниз»
|
Подход, основанный на уменьшение разме-ров физических тел механической или иной обработкой, вплоть до получения объектов с нанометровыми размерами. В качестве при-мера этого подхода можно указать некоторые полупроводниковые устройства, структура которых создается фотолитографической обработкой.
|
|
«yuqoridan pastga» nanotexnologiyasi
«юқоридан пастга» нанотехнологияси
|
Mexanik yoki boshqacha ishlov berish bilan, fizik jismlar o‘lchamlarini nanometrli o‘lchamlarga ega obyektlar olingungacha kichraytirishga asoslangan yondashuv. Bu yondashuvga misol sifatida, strukturasi fotolitografik ishlov berish bilan yaratiladigan ba’zi yarimo‘tkazgichli qurilmalarni ko‘rsatish mumkin.
Механик ёки бошқача ишлов бериш билан, физик жисмлар ўлчамларини нанометрли ўл-чамларга эга объектлар олингунгача кичрай-тиришга асосланган ёндашув. Бу ёндашувга мисол сифатида, структураси фотолитогра-фик ишлов бериш билан яратиладиган баъзи яримўтказгичли қурилмаларни кўрсатиш мумкин.
|
|
«top-down» nanotechnology
|
«top-down» nanotechnology
|
| Русский | |
«top-down» nanotechnology
| «top-down» nanotechnology
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология «сверху вниз»
|
Подход, основанный на уменьшение разме-ров физических тел механической или иной обработкой, вплоть до получения объектов с нанометровыми размерами. В качестве при-мера этого подхода можно указать некоторые полупроводниковые устройства, структура которых создается фотолитографической обработкой.
|
|
«yuqoridan pastga» nanotexnologiyasi
«юқоридан пастга» нанотехнологияси
|
Mexanik yoki boshqacha ishlov berish bilan, fizik jismlar o‘lchamlarini nanometrli o‘lchamlarga ega obyektlar olingungacha kichraytirishga asoslangan yondashuv. Bu yondashuvga misol sifatida, strukturasi fotolitografik ishlov berish bilan yaratiladigan ba’zi yarimo‘tkazgichli qurilmalarni ko‘rsatish mumkin.
Механик ёки бошқача ишлов бериш билан, физик жисмлар ўлчамларини нанометрли ўл-чамларга эга объектлар олингунгача кичрай-тиришга асосланган ёндашув. Бу ёндашувга мисол сифатида, структураси фотолитогра-фик ишлов бериш билан яратиладиган баъзи яримўтказгичли қурилмаларни кўрсатиш мумкин.
|
|
«top-down» nanotechnology
|
«top-down» nanotechnology
|
| English | |
«pastdan yuqoriga» nanotexnologiyasi
«пастдан юқорига» нанотехнологияси
| Uncha katta bo‘lmagan strukturaviy elementlar-dan yirik obyektlar yaratish. Nanotexnologiyada bunday elementlar sifatida atomlar va molekulalardan, shuningdek, ular hosil qilgan «bilding-bloklar»dan foydalanishga intilish mavjud.
Унча катта бўлмаган структуравий элементлардан йирик объектлар яратиш. Нанотехнологияда бундай элементлар сифатида атомлар ва молекулалардан, шунингдек, улар ҳосил қилган «билдинг-блоклар»дан фойдаланишга интилиш мавжуд.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология «снизу-вверх»
|
Создание крупных объектов из небольших структурных элементов. Нанотехнология стремится к использованию в качестве таких элементов атомов и молекул, а также образованных ими «билдинг-блоков».
|
|
«bottom-uр» nanotechnology
|
«bottom-uр» nanotechnology
|
| O'zbek | |
Нанотехнология «снизу-вверх»
| Создание крупных объектов из небольших структурных элементов. Нанотехнология стремится к использованию в качестве таких элементов атомов и молекул, а также образованных ими «билдинг-блоков».
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология «снизу-вверх»
|
Создание крупных объектов из небольших структурных элементов. Нанотехнология стремится к использованию в качестве таких элементов атомов и молекул, а также образованных ими «билдинг-блоков».
|
|
«pastdan yuqoriga» nanotexnologiyasi
«пастдан юқорига» нанотехнологияси
|
Uncha katta bo‘lmagan strukturaviy elementlar-dan yirik obyektlar yaratish. Nanotexnologiyada bunday elementlar sifatida atomlar va molekulalardan, shuningdek, ular hosil qilgan «bilding-bloklar»dan foydalanishga intilish mavjud.
Унча катта бўлмаган структуравий элементлардан йирик объектлар яратиш. Нанотехнологияда бундай элементлар сифатида атомлар ва молекулалардан, шунингдек, улар ҳосил қилган «билдинг-блоклар»дан фойдаланишга интилиш мавжуд.
|
|
«bottom-uр» nanotechnology
|
«bottom-uр» nanotechnology
|
| Русский | |
«bottom-uр» nanotechnology
| «bottom-uр» nanotechnology
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология «снизу-вверх»
|
Создание крупных объектов из небольших структурных элементов. Нанотехнология стремится к использованию в качестве таких элементов атомов и молекул, а также образованных ими «билдинг-блоков».
|
|
«pastdan yuqoriga» nanotexnologiyasi
«пастдан юқорига» нанотехнологияси
|
Uncha katta bo‘lmagan strukturaviy elementlar-dan yirik obyektlar yaratish. Nanotexnologiyada bunday elementlar sifatida atomlar va molekulalardan, shuningdek, ular hosil qilgan «bilding-bloklar»dan foydalanishga intilish mavjud.
Унча катта бўлмаган структуравий элементлардан йирик объектлар яратиш. Нанотехнологияда бундай элементлар сифатида атомлар ва молекулалардан, шунингдек, улар ҳосил қилган «билдинг-блоклар»дан фойдаланишга интилиш мавжуд.
|
|
«bottom-uр» nanotechnology
|
«bottom-uр» nanotechnology
|
| English | |
inkrement nanotexnologiya
инкремент нанотехнология
| Nanomateriallar qo‘llanilishi hisobiga mavjud mahsulotlar jiddiy takomillashtirilishiga taalluqli bo‘lgan texnologiyalar.
Наноматериаллар қўлланилиши ҳисобига мавжуд маҳсулотлар жиддий такомиллаштирилишига тааллуқли бўлган технологиялар.
| | O'zbek | |
Нанотехнология инкрементная
| Технология, касающаяся значительного усовершенствования существующих продуктов за счет применения наноматериалов.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология инкрементная
|
Технология, касающаяся значительного усовершенствования существующих продуктов за счет применения наноматериалов.
|
|
inkrement nanotexnologiya
инкремент нанотехнология
|
Nanomateriallar qo‘llanilishi hisobiga mavjud mahsulotlar jiddiy takomillashtirilishiga taalluqli bo‘lgan texnologiyalar.
Наноматериаллар қўлланилиши ҳисобига мавжуд маҳсулотлар жиддий такомиллаштирилишига тааллуқли бўлган технологиялар.
|
|
incremental nanotechnology
|
incremental nanotechnology
|
| Русский | |
incremental nanotechnology
| incremental nanotechnology
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология инкрементная
|
Технология, касающаяся значительного усовершенствования существующих продуктов за счет применения наноматериалов.
|
|
inkrement nanotexnologiya
инкремент нанотехнология
|
Nanomateriallar qo‘llanilishi hisobiga mavjud mahsulotlar jiddiy takomillashtirilishiga taalluqli bo‘lgan texnologiyalar.
Наноматериаллар қўлланилиши ҳисобига мавжуд маҳсулотлар жиддий такомиллаштирилишига тааллуқли бўлган технологиялар.
|
|
incremental nanotechnology
|
incremental nanotechnology
|
| English | |
molekulyar nanotexnologiya
молекуляр нанотехнология
| Juda bo‘lmaganda bir o‘lchovda o‘lchamlari
100 nm dan kichik bo‘lgan komponentlarni o‘z ichiga oladigan obyektlarni nazorat qilinadigan tarzda yaratish va takomillashtirish imkoniyatini ta’minlaydigan metodlar va usullar jami. Nati-jada obyektlar katta miqyosdagi, to‘laqonli ishlaydigan tizimlarga qo‘shilish imkonini beradigan, yangi muhim sifatlarga ega bo‘ladi. Birmuncha kengroq ma’noda – bunday obyektlarni diagnostika qilish, tavsiflash, tadqiq qilish metodlari.
Жуда бўлмаганда бир ўлчовда ўлчамлари 100 nm дан кичик бўлган компонентларни ўз ичига оладиган объектларни назорат қилинадиган тарзда яратиш ва такомиллаштириш имкониятини таъминлайдиган методлар ва усуллар жами. Натижада объектлар катта миқёсдаги, тўлақонли ишлайдиган тизимларга қўшилиш имконини берадиган, янги муҳим сифатларга эга бўлади. Бирмунча кенгроқ маънода – бундай объектларни диагностика қилиш, тавсифлаш, тадқиқ қилиш методлари.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология молекулярная
|
Совокупность методов и приемов, обеспечивающих возможность контролируемым образом создавать и модифицировать объекты, включающие в себя компоненты размерами менее 100 nm хотя бы в одном измерении. В результате объекты получают принципиально новые качества, позволяющие осуществлять их интеграцию в полноценно функционирующие системы большего масштаба. В более широком смысле – методы диагностики, характерологии и исследований таких объектов.
|
|
molecular nanotechnology
|
molecular nanotechnology
|
| O'zbek | |
Нанотехнология молекулярная
| Совокупность методов и приемов, обеспечивающих возможность контролируемым образом создавать и модифицировать объекты, включающие в себя компоненты размерами менее 100 nm хотя бы в одном измерении. В результате объекты получают принципиально новые качества, позволяющие осуществлять их интеграцию в полноценно функционирующие системы большего масштаба. В более широком смысле – методы диагностики, характерологии и исследований таких объектов.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология молекулярная
|
Совокупность методов и приемов, обеспечивающих возможность контролируемым образом создавать и модифицировать объекты, включающие в себя компоненты размерами менее 100 nm хотя бы в одном измерении. В результате объекты получают принципиально новые качества, позволяющие осуществлять их интеграцию в полноценно функционирующие системы большего масштаба. В более широком смысле – методы диагностики, характерологии и исследований таких объектов.
|
|
molekulyar nanotexnologiya
молекуляр нанотехнология
|
Juda bo‘lmaganda bir o‘lchovda o‘lchamlari
100 nm dan kichik bo‘lgan komponentlarni o‘z ichiga oladigan obyektlarni nazorat qilinadigan tarzda yaratish va takomillashtirish imkoniyatini ta’minlaydigan metodlar va usullar jami. Nati-jada obyektlar katta miqyosdagi, to‘laqonli ishlaydigan tizimlarga qo‘shilish imkonini beradigan, yangi muhim sifatlarga ega bo‘ladi. Birmuncha kengroq ma’noda – bunday obyektlarni diagnostika qilish, tavsiflash, tadqiq qilish metodlari.
Жуда бўлмаганда бир ўлчовда ўлчамлари 100 nm дан кичик бўлган компонентларни ўз ичига оладиган объектларни назорат қилинадиган тарзда яратиш ва такомиллаштириш имкониятини таъминлайдиган методлар ва усуллар жами. Натижада объектлар катта миқёсдаги, тўлақонли ишлайдиган тизимларга қўшилиш имконини берадиган, янги муҳим сифатларга эга бўлади. Бирмунча кенгроқ маънода – бундай объектларни диагностика қилиш, тавсифлаш, тадқиқ қилиш методлари.
|
|
molecular nanotechnology
|
molecular nanotechnology
|
| Русский | |
molecular nanotechnology
| molecular nanotechnology
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология молекулярная
|
Совокупность методов и приемов, обеспечивающих возможность контролируемым образом создавать и модифицировать объекты, включающие в себя компоненты размерами менее 100 nm хотя бы в одном измерении. В результате объекты получают принципиально новые качества, позволяющие осуществлять их интеграцию в полноценно функционирующие системы большего масштаба. В более широком смысле – методы диагностики, характерологии и исследований таких объектов.
|
|
molekulyar nanotexnologiya
молекуляр нанотехнология
|
Juda bo‘lmaganda bir o‘lchovda o‘lchamlari
100 nm dan kichik bo‘lgan komponentlarni o‘z ichiga oladigan obyektlarni nazorat qilinadigan tarzda yaratish va takomillashtirish imkoniyatini ta’minlaydigan metodlar va usullar jami. Nati-jada obyektlar katta miqyosdagi, to‘laqonli ishlaydigan tizimlarga qo‘shilish imkonini beradigan, yangi muhim sifatlarga ega bo‘ladi. Birmuncha kengroq ma’noda – bunday obyektlarni diagnostika qilish, tavsiflash, tadqiq qilish metodlari.
Жуда бўлмаганда бир ўлчовда ўлчамлари 100 nm дан кичик бўлган компонентларни ўз ичига оладиган объектларни назорат қилинадиган тарзда яратиш ва такомиллаштириш имкониятини таъминлайдиган методлар ва усуллар жами. Натижада объектлар катта миқёсдаги, тўлақонли ишлайдиган тизимларга қўшилиш имконини берадиган, янги муҳим сифатларга эга бўлади. Бирмунча кенгроқ маънода – бундай объектларни диагностика қилиш, тавсифлаш, тадқиқ қилиш методлари.
|
|
molecular nanotechnology
|
molecular nanotechnology
|
| English | |
amaliy nanotexnologiya
амалий нанотехнология
| Insoniyat ehtiyojlari uchun nanotexnologiyalar-ning amaliy qo‘llanish masalalari va aniq yo‘lla-ri ko‘rib chiqiladigan texnologiya.
Инсоният эҳтиёжлари учун нанотехнологияларнинг амалий қўлланиш масалалари ва аниқ йўллари кўриб чиқиладиган технология.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология прикладная
|
Технология, рассматривающая задачи и конкретные способы практического применения нанотехнологий для нужд человечества.
|
|
applied nanotechnology
|
applied nanotechnology
|
| O'zbek | |
Нанотехнология прикладная
| Технология, рассматривающая задачи и конкретные способы практического применения нанотехнологий для нужд человечества.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология прикладная
|
Технология, рассматривающая задачи и конкретные способы практического применения нанотехнологий для нужд человечества.
|
|
amaliy nanotexnologiya
амалий нанотехнология
|
Insoniyat ehtiyojlari uchun nanotexnologiyalar-ning amaliy qo‘llanish masalalari va aniq yo‘lla-ri ko‘rib chiqiladigan texnologiya.
Инсоният эҳтиёжлари учун нанотехнологияларнинг амалий қўлланиш масалалари ва аниқ йўллари кўриб чиқиладиган технология.
|
|
applied nanotechnology
|
applied nanotechnology
|
| Русский | |
applied nanotechnology
| applied nanotechnology
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Нанотехнология прикладная
|
Технология, рассматривающая задачи и конкретные способы практического применения нанотехнологий для нужд человечества.
|
|
amaliy nanotexnologiya
амалий нанотехнология
|
Insoniyat ehtiyojlari uchun nanotexnologiyalar-ning amaliy qo‘llanish masalalari va aniq yo‘lla-ri ko‘rib chiqiladigan texnologiya.
Инсоният эҳтиёжлари учун нанотехнологияларнинг амалий қўлланиш масалалари ва аниқ йўллари кўриб чиқиладиган технология.
|
|
applied nanotechnology
|
applied nanotechnology
|
| English | |
nanoto‘qima
нанотўқима
| Makroskopik o‘lchamlardagi, ip o‘rniga nano-trubkalardan foydalanilgan to‘qima.
Макроскопик ўлчамлардаги, ип ўрнига нанотрубкалардан фойдаланилган тўқима
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Наноткань
|
Ткань макроскопических размеров, в которой вместо нитей использованы нанотрубки.
|
|
nanofabric
|
nanofabric
|
| O'zbek | |
Наноткань
| Ткань макроскопических размеров, в которой вместо нитей использованы нанотрубки.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Наноткань
|
Ткань макроскопических размеров, в которой вместо нитей использованы нанотрубки.
|
|
nanoto‘qima
нанотўқима
|
Makroskopik o‘lchamlardagi, ip o‘rniga nano-trubkalardan foydalanilgan to‘qima.
Макроскопик ўлчамлардаги, ип ўрнига нанотрубкалардан фойдаланилган тўқима
|
|
nanofabric
|
nanofabric
|
| Русский | |
nanofabric
| nanofabric
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Наноткань
|
Ткань макроскопических размеров, в которой вместо нитей использованы нанотрубки.
|
|
nanoto‘qima
нанотўқима
|
Makroskopik o‘lchamlardagi, ip o‘rniga nano-trubkalardan foydalanilgan to‘qima.
Макроскопик ўлчамлардаги, ип ўрнига нанотрубкалардан фойдаланилган тўқима
|
|
nanofabric
|
nanofabric
|
| English | |
nanonuqta
нанонуқта
| O‘lchamlari har bir o‘lchovda 100 nm dan osh-maydigan nanoobyekt.
Ўлчамлари ҳар бир ўлчовда 100 nm дан ошмайдиган нанообъект.
|
|
Словарь по нанотехнологии (Словарь по нанотехнологии)
|
|
|
|
|
Наноточка
|
Нанобъект, размеры которого в каждом из трех измерений не превышают 100 nm.
|
|
nano point
|
nano point
|
| O'zbek | |