Показаны 21081-21100 из 34034
ТерминОбозначения
Язик 
 
differentiator differentiator
English

nanofotonika

нанофотоника

Yorug‘likning nanodiapazonda, ya’ni yorug‘lik-ning to‘lqin uzunligidan kichik bo‘lgan o‘lcham-lar sohasida tarqalish, sochilish, yutilish va chiqarilish jarayonlarini o‘rganish hamda amaliy qo‘llanilishi bilan bog‘liq ilmiy va texnologik yo‘nalish.

 

Ёруғликнинг нанодиапазонда, яъни ёруғлик-нинг тўлқин узунлигидан кичик бўлган ўлчамлар соҳасида тарқалиш, сочилиш, ютилиш ва чиқарилиш жараёнларини ўрганиш ҳамда амалий қўлланилиши билан боғлиқ илмий ва технологик йўналиш.

O'zbek

Нанофотоника

Научное и технологическое направление, связанное с изучением и практическим применением процессов распространения, рассеяния, поглощения и испускания света в нанодиапазоне, то есть в области размеров, меньших длины волны света.

Русский

nanophotonic

nanophotonic

English

nanokimyo

нанокимё

Kimyoning, nanoobyektlarning kimyoviy xossa-larini, fizik-kimyoviy va termodinamik xarakte-ristikalarini, kimyoviy analiz, sintez qilish me-todlarini o‘rganadigan sohasi.

Кимёнинг, нанообъектларнинг кимёвий хос-саларини, физик-кимёвий ва термодинамик характеристикаларини, кимёвий анализ, синтез қилиш методларини ўрганадиган соҳаси.

O'zbek

Нанохимия

Область химии, изучающая методы синтеза, химического анализа, физико-химические и термодинамические характеристики, химические свойства нанообъектов.

Русский

nanochemistry

nanochemistry

English

nanozarra

нанозарра

O‘lchami o‘nlab ulushlardan 100 nm gacha o‘z-garadigan sferik yoki kapsulasimon struktura-lar. Nanozarralarning xossalari aynan shunday atomlardan tuzilgan hajmiy modda xossalaridan farq qiladi. Nanozarralarga 10 dan tortib o‘nlab ming atomni ichiga oladigan obyektlar kiradi. O‘lchamlarning bunday tarqoqlanishi, kichik o‘lchamli bu qattiq obyektlarning deformatsion, elektr, magnit, optik va boshqa xossalari o‘zga-rishini belgilaydigan o‘lchamning aniq yuqori chegarasini o‘rnatish qiyinligi bilan belgilanadi. Ko‘pgina nanozarralar bo‘shliqqa, ya’ni o‘ziga xos rezervuarga ega, unga o‘smaga qarshi vosita, belgi yoki marker, dori vositasi terapevtik sama-ra bergan-bermaganligidan xabar beruvchi kim-yoviy moddalar – «reportyorlar» joylashtirilishi mumkin. Nanozarra sirtida, shuningdek, ba’zi moddalar yoki obyektlarni, masalan, antitanalar, dori vositalari, radiofarmatsevtik vositalar yoki reportyorlarni mahkamlash ham mumkin. Ko‘p-gina sun’iy nanozarralar qon yuradigan kapil-lyarlar orqali o‘tish va hujayralarga borish uchun ancha kichik.

 

Ўлчами ўнлаб улушлардан 100 nm гача ўзгарадиган сферик ёки капсуласимон струк-туралар. Нанозарраларнинг хоссалари айнан шундай атомлардан тузилган ҳажмий модда хоссаларидан фарқ қилади. Нанозарраларга 10 дан тортиб ўнлаб минг атомни ичига оладиган объектлар киради. Ўлчамларнинг бундай тарқоқланиши, кичик ўлчамли бу қаттиқ объектларнинг деформацион, электр, магнит, оптик ва бошқа хоссалари ўзгари-шини белгилайдиган ўлчамнинг аниқ юқори чегарасини ўрнатиш қийинлиги билан белги-ланади. Кўпгина нанозарралар бўшлиққа, яъни ўзига хос резервуарга эга, унга ўсмага қарши восита, белги ёки маркер, дори воси-таси терапевтик самара берган-бермаганлиги-дан хабар берувчи кимёвий моддалар – «ре-портёрлар» жойлаштирилиши мумкин. Нано-зарра сиртида, шунингдек, баъзи моддалар ёки объектларни, масалан, антитаналар, дори воситалари, радиофармацевтик воситалар ёки репортёрларни маҳкамлаш ҳам мумкин. Кўп-гина сунъий нанозарралар қон юрадиган капиллярлар орқали ўтиш ва ҳужайраларга бориш учун анча кичик.

O'zbek

Наночастица

Сферические или капсулообразные структу-ры, размер которых изменяется от десятых долей до 100 nm. Свойства наночастиц отли-чаются от свойств объемного вещества, сос-тоящего из таких же атомов. К наночасти-цам относят объекты, содержащие от 10 до десятков тысяч атомов. Такой большой раз-брос размеров определяется тем, что трудно установить четкую верхнюю границу разме-ра, определяющую изменения деформацион-ных, электрических, магнитных, оптических и других свойств этих малоразмерных твер-дых объектов. Многие наночастицы имеют полость, то есть своего рода резервуар, в ко-торый могут быть помещены противоопу-холевое средство, метка или маркер, хими-ческие вещества- «репортеры», оповещаю-щие о том, оказал ли лекарственный препарат терапевтический эффект. На поверхности наночастицы также можно закрепить какие-либо вещества или объекты, к примеру, антитела, лекарственные средства, радиофар-мацевтические средства или репортеры. Большинство искусственных наночастиц дос-таточно миниатюрны, чтобы проходить через кровеносные капилляры и попадать в клетки.

Русский

 nanoparticle

 nanoparticle

English

nanochip

наночип

Axborotni saqlash uchun ixchamlashtirish darajasiga ko‘ra mikrochip (mikrosxema) dan keyin keladigan avlod qurilmasi. Ancha katta sig‘im-ga, ma’lumotlarni o‘qish tezligiga va birmuncha past tannarxga ega.

 

Ахборотни сақлаш учун ихчамлаштириш даражасига кўра микрочип (микросхема) дан кейин келадиган авлод қурилмаси. Анча катта сиғимга, маълумотларни ўқиш тезлигига ва бирмунча паст таннархга эга.

O'zbek

Наночип

Устройство следующего по уровню миниа-тюризации за микрочипом (микросхемой) по-коления для хранения информации. Обладает гораздо большей емкостью, скоростью считывания данных и значительно более низкой себестоимостью.

Русский

nanochip

nanochip

English

nanoshkala

наношкала

1 nm dan 100 nm gacha bo‘lgan chiziqli o‘lchamlar intervali.

 

1 nm дан 100 nm гача бўлган чизиқли ўлчамлар интервали.

O'zbek

Наношкала

Интервал линейных размеров от 1 до 100 nm.

Русский

nanoscale

nanoscale

English

nanoshtrixkod

наноштрихкод

Magazinlarda tovarlarni markalash uchun ishla-tiladiganga o‘xshash juda kichik ixcham shtrix-kodlar. Nikeldan elektrokimyoviy usul bilan qilinadigan nikel  nanoipdagi almashinib keladigan oltin va kumush chiziqchalardan iborat. Ol-tin va kumush qoplamalar yupqa qatlamlarining kengligi va ular ip bo‘ylab joylashadigan tartib turlicha bo‘lishi mumkin. Turli metallarga xos bo‘lgan qaytarish qobiliyatidagi xarakterli tafo-vutlar, oddiy optik mikroskopiya vositalari bilan namunalarni identifikatsiya qilish imkoniyatini ta’minlaydi.

 

Магазинларда товарларни маркалаш учун ишлатиладиганга ўхшаш жуда кичик ихчам штрихкодлар. Никелдан электрокимёвий усул билан қилинадиган никель  наноипдаги алмашиниб келадиган олтин ва кумуш чизиқчалардан иборат. Олтин ва кумуш қоплама-лар юпқа қатламларининг кенглиги ва улар ип бўйлаб жойлашадиган тартиб турлича бўлиши мумкин. Турли металларга хос бўлган қайтариш қобилиятидаги характерли тафовутлар, оддий оптик микроскопия воситалари билан намуналарни идентификация қилиш имкониятини таъминлайди.

O'zbek

Наноштрихкод

Миниатюрные штрихкоды, наподобие тех, что используются в магазинах для маркировки товаров. Состоят из чередующихся золотых и серебряных полос на никелевой нанонити, формируемой электрохимическим методом из никеля. Ширина тонких слоев золотых и серебряных покрытий и порядок, в котором они располагаются на протяжении нити, могут быть различными. Характерные различия в отражательной способности, присущие разным металлам, обеспечивают возможность идентификации образцов средствами обычной оптической микроскопии.

Русский

nanobarcode

nanobarcode

English

nanoelektromexanik tizimlar

наноэлектромеханик тизимлар

Nanoo‘lchamli integratsiyalangan elektromexanik qurilmalardan, ya’ni nanoko‘lamdagi mashinalar, datchiklar, kompyuterlar, elektronikadan tarkib topgan tizimlar. Nanoelektromexanik tizimlarni yaratishda ikkita asosiy tendensiyani ajratib ko‘rsatish mumkin: mavjud mikroelek-tromexanik tizimlar o‘lchamini kichraytirish va tubdan yangi molekulyar dvigatellar, molekulyar elektromexanik qurilmalar ishlab chiqish. Ixcham dvigatellar, sensorlar, generatorlar avtomobillar va boshqalar nanoelektromexanik tizimlarga misol bo‘ladi.

Наноўлчамли интеграцияланган электромеханик қурилмалардан, яъни нанокўламдаги машиналар, датчиклар, компьютерлар, электроникадан таркиб топган тизимлар. Нано-электромеханик тизимларни яратишда иккита асосий тенденцияни ажратиб кўрсатиш мумкин: мавжуд микроэлектромеханик ти-зимлар ўлчамини кичрайтириш ва тубдан янги молекуляр двигателлар, молекуляр электромеханик қурилмалар ишлаб чиқиш. Ихчам двигателлар, сенсорлар, генераторлар, автомобиллар ва бошқалар наноэлектроме-ханик тизимларга мисол бўлади.

O'zbek