Показаны 21321-21340 из 34034
ТерминОбозначения
Язик 
 

 polymorphism

 polymorphism

English

polinoy

полиной

Har qanday ko‘p zaryadli ion; polianion yoki polikation.

 

Ҳар қандай кўп зарядли ион; полианион ёки поликатион.

O'zbek

Полиной

Любой многозарядный ион; полианион или поликатион.

Русский

polyion

polyion

English

politipizm

политипизм

Polimorfizmning xususiy holi, qatlam strukturali ba’zi kristallarda kuzatiladi. Politip modifikat-siyalar – politiplar atomlarning qatlamli «paket-laridan» yoki bir xil qatlamlaridan tuzilgan bo‘lib, bunday paketlar qatlamlarni qo‘yish davriyligi va usuli bilan farq qiladi. Jumladan, SiC uchun 40 dan ortiq politip topilgan. Politip qatlamli va zich joylashgan strukturaga ega bo‘l-gan boshqa ko‘plab noorganik birikmalarda (ZnS, Cdb, tuproqli minerallar) ham topilgan.

 

Полиморфизмнинг хусусий ҳоли, қатлам структурали баъзи кристалларда кузатилади. Политип модификациялар – политиплар атомларнинг қатламли «пакетларидан» ёки бир хил қатламларидан тузилган бўлиб, бундай пакетлар қатламларни қўйиш даврийлиги ва усули билан фарқ қилади. Жумладан, SiC учун 40 дан ортиқ политип топилган. Поли-тип қатламли ва  зич жойлашган структурага эга бўлган бошқа кўплаб ноорганик бирик-маларда (ZnS, Cdb, тупроқли минераллар) ҳам топилган.

O'zbek

Политипизм 

Частный случай полиморфизма, наблюдается в некоторых кристаллах со слоистой струк-турой. Политипные модификации – полити-пы построены из одинаковых слоев или сло-истых «пакетов» атомов и различаются спо-собом и периодичностью наложения таких пакетов или слоев. Так, для SiC найдено бо-лее 40 политипов. Политип найден у многих других неорганических соединений со слоис-той и плотноупакованной структурой (ZnS, Cdb, глинистые минералы и др).

Русский

polytypism

polytypism

English

polielektrolit

полиэлектролит

Molekulalari tarkibiga eritmada ionlashishi mumkin bo‘lgan guruhlar kiradigan polimer. Polielektrolitlar texnikada koagulyantlar sifatida oqоva suvlarni tozalash uchun, dispergatorlar sifatida suv asosidagi yuqori to‘yingan dispers tizimlarning (suspenziyalar va keramika ishlab chiqarishdagi pastalar) qayishqoqligini pasayti-rish uchun qo‘llaniladi. Polielektrolitlarga mu-him biologik polimerlar – oqsillar, nuklein kislotalar kiradi.

 

Молекулалари таркибига эритмада ионлаши-ши мумкин бўлган гуруҳлар кирадиган полимер. Полиэлектролитлар техникада коагулянтлар сифатида оқoва сувларни тозалаш учун, диспергаторлар сифатида сув асосидаги юқори тўйинган дисперс тизимларнинг (суспензиялар ва керамика ишлаб чиқаришдаги пасталар) қайишқоқлигини пасайтириш учун қўлланилади. Полиэлектролитларга муҳим биологик полимерлар оқсиллар, нуклеин кис-лоталар киради.

O'zbek

Полиэлектролит

Полимер, в состав молекул которого входят группы, способные к ионизации в растворе. Полиэлектролиты применяются в технике в качестве коагулянтов для очистки сточных вод, в качестве диспергаторов для снижения вязкости высококонцентрированных дисперсных систем на водной основе (суспензии и пасты в производстве керамики). К полиэлектролитам относятся важнейшие биологические полимеры (биополимеры) − белки, нуклеиновые кислоты.

Русский

polyelectrolyte

polyelectrolyte

English

yarimo‘tkazgich

яримўтказгич

O‘zining solishtirma o‘tkazuvchanligiga ko‘ra, o‘tkazgichlar va dielektriklar o‘rtasida oraliq ho-latni egallaydigan, o‘tkazgichlardan solishtirma o‘tkazuvchanligi aralashmalar konsentratsiyasi-ga, temperaturaga va nurlanishning har xil turlariga qattiq bog‘liq bo‘lishi bilan farq qila-digan modda. Taqiqlangan zona kengligi bir necha eV bo‘lgan moddalar yarimo‘tkazgich hisoblanadi. Absolyut temperatura noli yaqinida yarimo‘tkazgichlar izolyator xossalariga ega bo‘ladi.

 

Ўзининг солиштирма ўтказувчанлигига кўра, ўтказгичлар ва диэлектриклар ўртасида оралиқ ҳолатни эгаллайдиган, ўтказгичлардан солиштирма ўтказувчанлиги аралашмалар концентрациясига, температурага ва нурла-нишнинг ҳар хил турларига қаттиқ боғлиқ бўлиши билан фарқ қиладиган модда. Тақиқланган зона кенглиги бир неча eV бўлган моддалар яримўтказгич ҳисобланади. Абсолют температура ноли яқинида яримўтказ-гичлар изолятор хоссаларига эга бўлади.

O'zbek

Полупроводник

Вещество, которое по своей удельной прово-димости занимает промежуточное положение между проводниками и диэлектриками и отличается от проводников сильной зависимостью удельной проводимости от концентрации примесей, температуры и различных видов излучения. Полупроводниками являются вещества, ширина запрещённой зоны которых составляет несколько eV. Вблизи абсолютного нуля температуры полупроводники имеют свойства изоляторов.

Русский

semiconductor

semiconductor

English

qutbiy guruh

қутбий гуруҳ

Difil birikmaning bosh (gidrofil) guruhi.

 

Дифиль бирикманинг бош (гидрофиль) гуруҳи.

O'zbek

Полярная группа

Головная (гидрофильная) группа дифильного соединения.

Русский

polar group 

polar group 

English

g‘ovak kremniy

ғовак кремний

G‘ovak strukturaga ega bo‘lgan kremniy. Turli kimyoviy va biologik moddalarning datchigi sifatida istiqbolli. Kremniy teshiklarida turli molekulalar va biopolimerlar sorbsiyasi, uning sindirish ko‘rsatkichini, binobarin, optik xos-salarini o‘zgartiradi. G‘ovak kremniy HF plavik kislota asosidagi eritmalarda monokristall krem-niyga anodli elektrokimyoviy ishlov berib olinadi.

 

Ғовак структурага эга бўлган кремний. Турли кимёвий ва биологик моддаларнинг датчиги сифатида истиқболли. Кремний тешикларида турли молекулалар ва биополимерлар сорб-цияси, унинг синдириш кўрсаткичини, бино-барин, оптик хоссаларини ўзгартиради. Ғовак кремний HF плавик кислота асосидаги эрит-маларда монокристалл кремнийга анодли электрокимёвий ишлов бериб олинади.

O'zbek

Пористый кремний

Кремний, имеющий пористую структуру. Перспективен в качестве датчика различных химических и биологических веществ. Сорбция различных молекул и биополимеров в порах кремния изменяет его показатель преломления и, следовательно, оптические свойства. Пористый кремний получается при анодной электрохимической обработке моно-кристаллического кремния в растворах на основе плавиковой кислоты HF.

Русский

 porosilicon

 porosilicon

English

Galvani potensiali

Гaльвани потенциали

Elektrokimyoda − turli fazalardagi ikki nuqta o‘rtasidagi elektr potensiallar farqi. Bu fazalar ikkita turli qattiq jism (masalan, mexanik birlashtirilgan ikkita metall) yoki qattiq jism va suyuqlik (elektrolitga botirilgan metall elektrod) bo‘lishi mumkin.

 

Электрокимёда − турли фазалардаги икки нуқта ўртасидаги электр потенциаллар фарқи. Бу фазалар иккита турли қаттиқ жисм (масалан, механик бирлаштирилган иккита металл) ёки қаттиқ жисм ва суюқлик (электролитга ботирилган металл электрод) бўлиши мумкин.

O'zbek