Показаны 21721-21740 из 34034
ТерминОбозначения
Язик 
 

issiqlik fluktuatsiyalari

иссиқлик флуктуациялари

Kuzatiladigan fizik kattaliklarning, tizimni tashkil qiladigan zarralarning xaotik issiqlik harakati natijasida o‘rtacha qiymatlaridan tasodifan chetga chiqishlari. Issiqlik fluktuatsiyalari suyuqlik yuzasida, suyuqlikning sirtiy qatlami strukturasiga jiddiy ta’sir ko‘rsatadigan kapillyar to‘lqinlar muntazam yuzaga kelishiga sababchi bo‘ladi.

 

Кузатиладиган физик катталикларнинг, тизимни ташкил қиладиган зарраларнинг хаотик иссиқлик ҳаракати натижасида ўртача қийматла-ридан тасодифан четга чиқишлари. Иссиқлик флуктуациялари суюқлик юзасида, суюқликнинг сиртий қатлами структурасига жиддий таъсир кўрсатадиган капилляр тўлқинлар мунтазам юзага келишига сабабчи бўлади.

O'zbek

Тепловые флуктуации

Случайные отклонения наблюдаемых физических величин от их средних значений в результате хаотического теплового движения образующих систему частиц. Тепловые флуктуации приводят к тому, что на поверхности жидкости постоянно генерируются капиллярные волны, которые оказывают значительное влияние на структуру поверхностного слоя жидкости.

Русский

thermal fluctuations

thermal fluctuations

English

issiqlik o‘tkazuvchanlik

иссиқлик ўтказувчанлик

Issiqlik harakatlanishda modda struktura zarralari (molekulalari, atomlari, elektronlari) ning issiqlikni ko‘chirish jarayoni. Bunday issiqlik almashinuvi temperatura bir xil taqsimlanmagan har qanday jismda yuz berishi mumkin, biroq issiqlikni ko‘chirish mexanizmi moddaning agregat holatiga bog‘liq bo‘ladi. Issiqlik o‘tkazuvchanlik hodisasi atomlar va molekulalarning, jism temperaturasini belgilaydigan kinetik energiyasi, ularning o‘zaro ta’siri paytida boshqa jismga uzatilishi yoki jismning birmuncha yaxshi qizigan qismlaridan kamroq qizigan qism-lariga uzatilishida ko‘rinadi. Ba’zan, ma’lum bir moddaning issiqlik o‘tkazish qobiliyatini miqdor jihatdan baholash ham issiqliq o‘tkazuvchanlik deb ataladi.

 

Иссиқлик ҳаракатланишда модда структура зарралари (молекулалари, атомлари, электронлари) нинг иссиқликни кўчириш жараёни. Бундай иссиқлик алмашинуви температура бир хил тақсимланмаган ҳар қандай жисмда юз бериши мумкин, бироқ иссиқликни кўчириш механизми модданинг агрегат ҳолатига боғлиқ бўлади. Иссиқлик ўтказувчанлик ҳодисаси атомлар ва молекулаларнинг, жисм температурасини белгилайдиган кинетик энергияси, уларнинг ўзаро таъсири пайтида бошқа жисмга узатилиши ёки жисмнинг бирмунча яхши қизиган қисмларидан камроқ қизиган қисмларига узатилишида кў-ринади, Баъзан,  маълум бир модданинг иссиқлик ўтказиш қобилиятини миқдор жиҳатдан баҳолаш ҳам иссиқлиқ ўтказувчанлик деб аталади.

O'zbek

Теплопроводность

Процесс переноса теплоты структурными частицами вещества (молекулами, атомами, электронами) при их тепловом движении. Та-кой теплообмен может происходить в любых телах с неоднородным распределением температур, но механизм переноса теплоты будет зависеть от агрегатного состояния вещества. Явление теплопроводности заключается в том, что кинетическая энергия атомов и молекул, которая определяет температуру тела, передаётся другому телу при их взаимодействии или передаётся от более нагретых областей тела к менее нагретым областям. Иногда теплопроводностью называется также количественная оценка способности конкретного вещества проводить тепло.

Русский

thermal conduction

thermal conduction

English

termistor (termorezistor)

термистор (терморезистор)

Elektr qarshiligi temperatura oshib borishi bilan sezilarli darajada kamayadigan yoki oshadigan yarimo‘tkazgichli rezistor. Termistor uchun, temperaturaviy qarshilik koeffitsiyentining katta bo‘lishi, tuzilishining soddaligi, katta mexanik nagruzkalarda turli iqlim sharoitlarida ishlay olish qobiliyati, vaqtda xarakteristikalarining barqarorligi xos.

 

Электр қаршилиги температура ошиб бориши билан сезиларли даражада камаядиган ёки ошадиган яримўтказгичли резистор. Тeрмистор учун, температуравий қаршилик коэффициентининг катта бўлиши, тузилишининг соддалиги, катта механик нагрузкаларда турли иқлим шароитларида ишлай олиш қобилияти, вақтда характеристикаларининг барқарорлиги хос.

O'zbek

Термистор (терморезистор)

Полупроводниковый резистор, электрическое сопротивление которого существенно убывает или возрастает с ростом температуры. Для термистора характерны большой температурный коэффициент сопротивления, простота устройства, способность работать в различных климатических условиях при значительных механических нагрузках, стабильность характеристик во времени.

Русский

 thermistor 

 thermistor 

English

termik zarb

термик зарб

Qattiq jism temperaturasining keskin o‘zgarishi (tez qizishi yoki sovishi), uning natijasida qattiq jismda, ko‘pincha deformatsiya va buzilish kel-tirib chiqaradigan yuqori temperaturaviy kuchla-nishlar yuzaga keladi. Termik zarb mo‘rt jismlar uchun, yuqori issiqlikdan kengayish koeffitsi-yentiga, past issiqlik o‘tkazuvchanlikka, yuqori elastiklik moduliga, mustahkamlik chegarasining keng diapazoniga va past plastiklikka ega bo‘l-gan materiallar uchun ayniqsa xavfli.

 

Қаттиқ жисм температурасининг кескин ўзгариши (тез қизиши ёки совиши), унинг натижасида қаттиқ жисмда, кўпинча деформация ва бузилиш келтириб чиқарадиган юқори температуравий кучланишлар юзага келади. Термик зарб мўрт жисмлар учун, юқори иссиқликдан кенгайиш коэффициентига, паст иссиқлик ўтказувчанликка, юқори эластиклик модулига, мустаҳкамлик чегарасининг кенг диапазонига ва паст пластикликка эга бўлган материаллар учун айниқса хавфли.

O'zbek

Термический удар

Резкое изменение температуры твердого тела (быстрый нагрев или охлаждение), в результате чего в нем возникают высокие температурные напряжения, часто вызывающие де-формацию и разрушение. Термический удар наиболее опасен для хрупких тел, для материалов, имеющих высокий коэффициент теплового расширения, низкую теплопроводность, высокий модуль упругости, широкий диапазон предела прочности и низкую пластичность

Русский

thermal shock

thermal shock

English

tеrmik (temperaturaviy) kuchlanish

термик (температуравий) кучланиш

Qattiq jismda temperaturaning notekis taqsimlanishi natijasida yuzaga keladigan mexanik kuchlanish. Termik kuchlanishlarning ta’siri, masalan, toblashda buzilish (yorilib ketish) issiqlik holati o‘zgarishi (sovish) paytida emas, balki birmuncha vaqt o‘tgach (ba’zida bir kundan keyin), strukturaviy tashkil etuvchilar solishtirma hajmlari o‘zgarganda yuzaga keladigan kuchlanishlar asta-sekin to‘planib borishi natijasida namoyon bo‘lishi mumkin.

 

Қаттиқ жисмда температуранинг нотекис тақсимланиши натижасида юзага келадиган механик кучланиш. Термик кучланишларнинг таъсири, масалан, тоблашда бузилиш (ёрилиб кетиш) иссиқлик ҳолати ўзгариши (совиш) пайтида эмас, балки бирмунча вақт ўтгач (баъзида бир кундан кейин), структуравий ташкил этувчилар солиштирма ҳажмлари ўзгарганда юзага келадиган кучланишлар аста-секин тўпланиб бориши натижасида намоён бўлиши мумкин.

O'zbek

Термическое (температурное) напряжение

Механическое напряжение, возникающее в твердом теле вследствие неравномерного распределения температуры. Действие термических напряжений, например, разрушение (растрескивание) при закалке, может проявляться не в момент изменения теплового состояния (охлаждения), а спустя некоторое время (иногда спустя несколько суток) в результате постепенного накопления напряжений, возникающих при изменении удельных объёмов структурных составляющих.

Русский

thermal (temperature) voltage

thermal (temperature) voltage

English
yoyli razryadGazli razryadning katod yaqinida kuchlanishning pasayishi va katodda tokning yuqori zichlikka (102...108 A/сm2) ega bo‘lishi bilan tavsiflanadi-gan turlaridan biri.
O'zbek
Дуговой разряд Один из видов газового разряда, характеризующийся низким падением напряжения вблизи катода и высокой плотностью тока на катоде (102...108 А/сm2).
Русский
sparking sparking
English

termokapillyar diffuziya

термокапилляр диффузия

Sirt taranglik bir xil bo‘lmagan holatda tangensial kapillyar kuchlar ta’sirida fazalar ajralish sirti yaqinida suyuq muhitlarda yuzaga keladigan Marangoni konvektiv oqimi. Bunday nobirjinslilik sirt bo‘ylab temperatura gradiуenti (ter-mokapillyar diffuziya (konveksiya) yoki sirt aktiv komponent konsenratsiyasi (konsenratsion-kapillyar konveksiya) mavjudligi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

Сирт таранглик бир хил бўлмаган ҳолатда тангенциал капилляр кучлар таъсирида фазалар ажралиш сирти яқинида суюқ муҳитларда юзага келадиган Марангони конвектив оқими. Бундай нобиржинслилик сирт бўйлаб температура градиенти (термокапилляр диффузия (конвекция) ёки сирт актив компонент концентрацияси (концентрацион-капилляр конвекция) мавжудлиги билан боғлиқ бўлиши мумкин.

O'zbek

Термокапиллярная диффузия

Конвективное течение Марангони, возникающее в жидких средах вблизи поверхности раздела фаз под действием тангенциальных капиллярных сил в случае неоднородности поверхностного натяжения. Такая неоднородность может быть обусловлена наличием вдоль поверхности градиента температуры (термокапиллярная диффузия (конвекция) или концентрации поверхностно-активного компонента (концентрационно-капиллярная конвекция).

Русский