Показаны 22281-22300 из 34034
ТерминОбозначения
Язик 
 

clean room

clean room

English

taqiqlangan zona kengligi (Eg)

тақиқланган зона кенглиги (Eg)

Yarimo‘tkazgichlarda va izolyatorlarda – valent zona cho‘qqisi va o‘tkazuvchanlik zonasining tubi o‘rtasida yotadigan energiyalar sohasi; xususiy o‘tkazuvchanlikka ega materiallarda energiyalarning ushbu diapazoni elektronlar uchun taqiqlangan hisoblanadi. Yarimo‘tkazgichlarda taqiqlangan zona kengligining o‘ziga xos qiymatlari 0,1-4 eV ni tashkil qiladi.

 

Яримўтказгичларда ва изоляторларда – валент зона чўққиси ва ўтказувчанлик зонасининг туби ўртасида ётадиган энергиялар соҳаси; хусусий ўтказувчанликка эга материалларда энергияларнинг ушбу диапазони элек-тронлар учун тақиқланган ҳисобланади. Яримўтказгичларда тақиқланган зона кенг-лигининг ўзига хос қийматлари 0,1-4 eV ни ташкил қилади.

O'zbek

Ширина запрещенной зоны (Eg)

В полупроводниках и изоляторах − область энергий, лежащая между потолком валентной зоны и дном зоны проводимости; в материалах с собственной проводимостью данный диапазон энергий является запрещенным для электронов. Характерные значения ширины запрещённой зоны в полупроводниках составляют 0,1-4 eV.

Русский

band gap energy (Eg)

band gap energy (Eg)

English

tirqish kontaktlar

 тирқиш контактлар

To‘qimalardagi yonma-yon hujayralar ichidagini birlashtiradigan, membranali kanallar klasterlari. Bunday kanallar orqali uncha katta bo‘lmagan molekulalar − metabolitlar va noorganik ionlar o‘tadi. Sutemizuvchilar hujayralarida kanallar diametri 1,2 dan 2 nm gachani tashkil etadi.

 

Тўқималардаги ёнма-ён ҳужайралар ичида-гини бирлаштирадиган, мембранали каналлар кластерлари. Бундай каналлар орқали унча катта бўлмаган молекулалар − метаболитлар ва ноорганик ионлар ўтади. Сутэмизувчилар ҳужайраларида каналлар диаметри 1,2 дан 2 nm гачани ташкил этади.

O'zbek

Щелевые контакты

Кластеры мембранных каналов, которые соединяют содержимое соседних клеток в тканях. Через такие каналы проходят небольшие молекулы − метаболиты и неорганические ионы. Диаметр каналов в клетках млекопитающих составляет от 1,2 до 2 nm.

Русский

gap junctions

gap junctions

English

evolyutsiya

эволюция

O‘zidan-o‘zi qayta tiklanadigan mavjudotlar populyatsiyasi o‘zgarishga uchraydigan, natijada eng muvaffaqiyatli variantlar tarqaladigan va keyingi o‘zgarishlar uchun asos bo‘ladigan jarayon.

 

Ўзидан-ўзи қайта тикланадиган мавжудотлар популяцияси ўзгаришга учрайдиган, натижада энг муваффақиятли вариантлар тарқаладиган ва кейинги ўзгаришлар учун асос бўладиган жараён.

O'zbek

Эволюция

Процесс, при котором популяция самовоспроизводящихся существ претерпевает изменения, в результате которых наиболее успешные варианты распространяются и служат основой для дальнейших изменений.

Русский

evolution

evolution

English

ekzon

экзон

Eukariotlarda genning, gen (oqsil) ning tegishli mahsulotlarni sintez qilish uchun axborot kodlangan qismi. Ekzonlar genning kodlanmaydigan fragmentlari − nitronlar bilan almashinib keladi. Ekzonlar nitronlardan favqli ravishda, molekulada yetuk mRNK bilan ifodalangan. Odam genida 2 tadan 500 tagacha nitron bo‘lishi mumkin, ularning uzunligi 50 dan 20000 gacha juft asoslar orasida. Ekzonlarning uzunligi odatda, 1000 juft asosdan oshmaydi.

 

Эукариотларда геннинг, ген (оқсил)нинг тегишли маҳсулотларни синтез қилиш учун ахборот кодланган қисми. Экзонлар геннинг кодланмайдиган фрагментлари − нитронлар билан алмашиниб келади. Экзонлар нитронлардан фарқли равишда, молекулада етук мРНК билан ифодаланган. Одам генида 2 та-дан 500 тагача нитрон бўлиши мумкин, уларнинг узунлиги 50 дан 20000 гача жуфт асослар орасида. Экзонларнинг узунлиги одатда, 1000 жуфт асосдан ошмайди.

O'zbek

Экзон

У эукариот участок гена, в котором закодирована информация для синтеза соответствующего продукта гена (белка). Экзоны чередуются с некодирующими фрагментами гена − нитронами. Экзоны, в отличие от нитронов, полностью представлены в молекуле зрелой мРНК. В гене человека может быть от 2 до 50 нитронов, длина которых варьируется от 50 до 20000 пар оснований. Длина экзонов обычно не превышает 1000 пар оснований.

Русский

 exon

 exon

English

eksiton

экситон

Vodorodga o‘xshash kvazizarra. Dielektrik yoki yarimo‘tkazgichdagi, kristall bo‘ylab ko‘chadi-gan, elektr zaryad va massani ko‘chirish bilan bog‘liq bo‘lmagan elektron qo‘zg‘alishni o‘zida ifodalaydi. Garchi, eksiton elektron va teshikdan iborat bo‘lsa-da, elektron va teshikning o‘zaro ta’sir energiyasi, ularning harakatlanish ener-giyasi bilan bir xil, ikki eksiton o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir energiyasi ulardan har birining energiyasiga nisbatan kichik (kam) bo‘lgan hol-larda, eksitonni mustaqil elementar zarra deb hisoblash zarur.

 

Водородга ўхшаш квазизарра. Диэлектрик ёки яримўтказгичдаги, кристалл бўйлаб кўча-диган, электр заряд ва массани кўчириш би-лан боғлиқ бўлмаган электрон қўзғалишни ўзида ифодалайди. Гарчи, экситон электрон ва тешикдан иборат бўлса-да, электрон ва те-шикнинг ўзаро таъсир энергияси уларнинг ҳаракатланиш энергияси билан бир хил, икки экситон ўртасидаги ўзаро таъсир энергияси, улардан ҳар бирининг энергиясига нисбатан кичик (кам) бўлган ҳолларда, экситонни мус-тақил элементар зарра деб ҳисоблаш зарур.

O'zbek

Экситон

Водородоподобная квазичастица, представляющая собой электронное возбуждение в диэлектрике или полупроводнике, мигрирующее по кристаллу и не связанное с переносом электрического заряда и массы. Хотя экситон состоит из электрона и дырки, его следует считать самостоятельной элементарной частицей в случаях, когда энергия взаимодействия электрона и дырки того же порядка, что и энергия их движения, а энергия взаимодействия между двумя экситонами мала по сравнению с энергией каждого из них.

Русский

exiton

exiton

English

ekstremal ultrafiolet

экстремал ультрафиолет

To‘lqin uzunligi 10 nmdan 100 nmgacha bo‘lgan yorug‘lik (elektromagnit nurlanish). Ekstremal ultrafioletdan fotolitografiyada foydalanish nanometr o‘lchamli plastina sirtida strukturalar olish imkonini beradi.

 

Тўлқин узунлиги 10 nm дан 100 nm гача бўлган ёруғлик (электромагнит нурланиш). Экстремал ультрафиолетдан фотолитографияда фойдаланиш нанометр ўлчамли пластина сиртида структуралар олиш имконини беради.

O'zbek

Экстремальный ультрафиолет

Свет (электромагнитное излучение) с длиной волны от 10 до 100 nm. Использование экстремального ультрафиолета в фотолитографии позволяет получать структуры на поверхности пластины с нанометровыми размерами.

Русский

extreme ultraviolet

extreme ultraviolet

English

elektr bistabillik

электр бистабиллик

Uzatiladigan kuchlanish aynan bir xil bo‘lgan sharoitda turli o‘tkazuvchanlikning ikki holati aniqlanadigan hodisa.

 

Узатиладиган кучланиш айнан бир хил бўлган шароитда турли ўтказувчанликнинг икки ҳолати аниқланадиган ҳодиса.

O'zbek