Показаны 22641-22660 из 34034
ТерминОбозначения
Язик 
 

endoplasmic reticulum

endoplasmic reticulum

English

endoedral fulleren

эндоэдрал фуллерен

Qobig‘i ichida bitta yoki bir nechta atom joylashgan fulleren.

 

Қобиғи ичида битта ёки бир нечта атом жойлашган фуллерен.

O'zbek

Эндоэдральный фуллерен

Фуллерен, внутри оболочки которого заключены один или несколько атомов.

Русский

endohedral fullerene

endohedral fullerene

English

bog‘lanish energiyasi

боғланиш энергияси

Qandaydir zarralar (masalan, atom) bog‘langan tizimining, ishga teng bo‘lgan, bu tizimni, zarrasining bir-biridan cheksiz uzoqlashtirilgan va o‘zaro ta’sirlashmaydigan tashkil etuvchilariga ajratish uchun sarflash zarur bo‘lgan energiya. Manfiy kattalik hisoblanadi, chunki bog‘langan holat hosil bo‘lishida energiya ajraladi; uning absolyut kattaligi bog‘lanish mustahkamligini (masalan, yadrolar barqarorligini) tavsiflaydi. Xususan, tizim erkin energiyasining kamayishi ligandni retseptor bilan bog‘lashda yuz beradi.

 

Қандайдир зарралар (масалан, атом) боғланган тизимининг, ишга тенг бўлган, бу тизимни, заррасининг бир-биридан чексиз узоқлаштирилган ва ўзаро таъсирлашмайдиган ташкил этувчиларига ажратиш учун сарфлаш зарур бўлган энергия. Манфий катталик ҳисобланади, чунки боғланган ҳолат ҳосил бўлишида энергия ажралади; унинг абсолют катталиги боғланиш мустаҳкамлигини (масалан, ядролар барқарорлигини) тавсифлайди. Хусусан, тизим эркин энергиясининг камайиши лигандни рецептор билан боғлашда юз беради.

O'zbek

Энергия связи

Энергия связанной системы каких-либо частиц (например, атома), равная работе, которую необходимо затратить, чтобы разложить эту систему на бесконечно удаленные друг от друга и не взаимодействующие между собой составляющие ее частицы. Является отрицательной величиной, т.к. при образовании связанного состояния энергия выделяется; ее абсолютная величина характеризует прочность связи (например, устойчивость ядер). В частности, уменьшение свободной энергии системы происходит при связывании лиганда с рецептором.

Русский

binding energy

binding energy

English

Fermi energiyasi

Ферми энергияси

Energiya qiymati, undan quyida Fermi-Dirak (fermionlar) statistikasiga bo‘ysunadigan zarralar tizimining barcha holatlari absolyut temperatura nolida egallangan bo‘ladi. Fermionlarning ideal ajralmagan gazi uchun Fermi energiyasi T=0 °K da kimyoviy potensial qiymati bilan mos keladi. Kvant mexanikaga ko‘ra, fermionlar yarim butun spinli, odatda 1/2 , zarralardir, elektroblfr kabi, Pauli taqiq prinsipiga bo‘ysunadi, unga ko‘ra hech qanday ikki zarra ayni bir kvant holatni egallay olmaydi.

 

Энергия қиймати, ундан қуйида Ферми-Дирак (фермионлар) статистикасига бўйсунадиган зарралар тизимининг барча ҳолатлари абсолют температура нолида эгалланган бўлади. Фермионларнинг идеал ажралмаган гази учун Ферми энергияси T=0 °K да кимёвий потенциал қиймати билан мос келади. Квант механикага кўра, фермионлар ярим бутун спинли, одатда 1/2, зарралардир, электронлар каби, Паули тақиқ принципига бўйсунади, унга кўра ҳеч қандай икки зарра айни бир квант ҳолатни эгаллай олмайди.

O'zbek

Энергия Ферми

Значение энергии, ниже которого все состояния системы частиц, подчиняющихся статистике Ферми-Дирака (фермионов), при абсолютном нуле температуры заняты. Для идеального вырожденного газа фермионов энергия Ферми совпадает со значением химического потенциала при T=0 °K. Согласно квантовой механике, фермионы − частицы с полуцелым спином, обычно 1/2, такие как электроны – подчиняются принципу запрета Паули, который гласит, что никакие две частицы не могут занимать одно и то же квантовое состояние.

Русский

Fermi energy

Fermi energy

English
impulsli boshqarishO‘zgartirgich asosiy ventillari ochiq holati takrorlanuvchi intervallarining boshlanish, tugallanish momentlarining yoki har ikkala momentlarining o‘zgarishi ta’minlanadigan boshqarish.
O'zbek
Импульсное управление Управление, обеспечивающее изменение моментов начала, окончания или обоих моментов, повторяющихся интервалов открытого состояния основных вентилей преобразователя.
Русский
pulse controlpulse control
English

entropiya

энтропия

Katta tizimlarning tartiblanmaganligi o‘lchovi.

Masalan, issiqlik mashinalari nazariyasida – energiyaning, foydali ish bajarmasdan fazoda tarqalib ketadigan qismi.

 

Катта тизимларнинг тартибланмаганлиги ўлчови.

Масалан, иссиқлик машиналари назариясида – энергиянинг, фойдали иш бажармасдан фазода тарқалиб кетадиган қисми.

O'zbek

Энтропия

Мера неупорядоченности больших систем. Например, в теории тепловых машин – та часть энергии, которая рассеивается в пространстве, не совершая полезной работы.

Русский

entropy

entropy

English

epitaksiya

эпитаксия

Bir kristallning boshqa bir kristall (to‘shama) sirtida oriyentirlangan o‘sishi. To‘shama moddasi va o‘sib boradigan kristall moddasi turlicha bo‘ladigan geteroepitaksiya va bir xil bo‘ladigan gomoepitaksiya (avtoepitaksiya) ajratiladi. Epitaksiya to‘shama va o‘sib boradigan kristall panjaralarining tutashish sharoitlari bilan belgilanadi. Epitaksiya mikroelektronikada, kvant elektronikada va integral optikada keng qo‘llaniladi.

 

Бир кристаллнинг бошқа бир кристалл (тўшама) сиртида ориентирланган ўсиши. Тўшама моддаси ва ўсиб борадиган кристалл моддаси турлича бўладиган гетероэпитаксия ва бир хил бўладиган гомоэпитаксия (автоэпитаксия) ажратилади. Эпитаксия тўшама ва ўсиб борадиган кристалл панжараларининг туташиш шароитлари билан белгиланади. Эпитаксия микроэлектроникада, квант электроникада ва интеграл оптикада кенг қўлланилади.

O'zbek

Эпитаксия

Ориентированный рост одного кристалла на поверхности другого (подложки). Различают гетероэпитаксию, когда вещества подложки и нарастающего кристалла различны, и гомоэптаксию (автоэпитаксию), когда они одинаковы. Эпитаксия определяется условиями сопряжения кристаллических решеток растущего кристалла и подложки. Эпитаксия широко применяется в микроэлектронике, в квантовой электронике и интегральной оптике.

Русский

epitaxy

epitaxy

English

eukariotlar

эукариотлар

Xromosomalarni ichiga oladigan yadrosi bo‘lgan, sitoplazmada esa, turli organellar – mitoxondriуlar, xloroplastlar uchraydigan organizmlar. Eukariotlarga hayvonlar, o‘simliklar, qo‘ziqorinlar, ba’zi suv o‘tlari kiradi.

 

Хромосомаларни ичига оладиган ядроси бўлган, цитоплазмада эса, турли органеллар – митохондрийлар, хлоропластлар учрайдиган организмлар. Эукариотларга ҳайвонлар, ўсимликлар, қўзиқоринлар, баъзи сув ўтлари киради.

O'zbek