fotoelektrik (fotovoltaik) yacheyka

фотоэлектрик (фотовольтаик) ячейка

Словарь по нанотехнологии Словарь по нанотехнологии

Yorug‘lik bilan nurlantirish natijasida elektr yurituvchi kuchning yuzaga kelishi bilan bog‘liq bo‘lgan fotogalvanik effekt asosidagi fotoqabulqilgich. Bunday qurilmaning ish prinsipi fotonning yarimo‘tkazgich bilan o‘zaro ta’siriga asoslangan: agar bunday fotonning energiyasi valent zona va o‘tkazuvchanlik zonasi o‘rtasidagi ener-giya farqidan katta bo‘lsa, u elektron va teshik hosil qiladi. Elektr maydon mavjudligi tufayli, bu zaryad tashuvchilar qo‘shimcha potensial paydo bo‘lishini keltirib chiqargan holda, qarama-qarshi yo‘nalishda harakatlanadi. Yachyekalardan Quyosh batareyalarida keng foydalaniladi. Kremniy kristallari asosidagi Quyosh modullari 13% dan 18% gacha Quyosh energiyasini elektr energiyasiga aylantiradi. Quyosh moduli-ning o‘rtacha FIK 5 % dan 8 % gacha atrofida.

 

Ёруғлик билан нурлантириш натижасида электр юритувчи кучнинг юзага келиши билан боғлиқ бўлган фотогальваник эффект асосидаги фотоқабулқилгич. Бундай қурилманинг иш принципи фотоннинг яримўтказгич билан ўзаро таъсирига асосланган: агар бундай фотоннинг энергияси валент зона ва ўтказувчанлик зонаси ўртасидаги энергия фарқидан катта бўлса, у электрон ва тешик ҳосил қилади. Электр майдон мавжудлиги туфайли, бу заряд ташувчилар қўшимча потенциал пайдо бўлишини келтириб чиқарган ҳолда, қарама-қарши йўналишда ҳаракатланади. Ячейкалардан Қуёш батареяларида кенг фойдаланилади. Кремний кристаллари асосидаги Қуёш модуллари 13% дан 18 % гача Қуёш энергиясини электр энергиясига айлантиради. Қуёш модулининг ўртача ФИК 5 %  дан 8 % гача атрофида.

fotolitografiya

 

фотолитография

Словарь по нанотехнологии Словарь по нанотехнологии

Fotorezistlar yordamida berilgan konfiguratsiyadagi relyefli qoplamani shakllantirish usuli. Planar texnologiya metodlaridan biri hisoblanadi, integral mikrosxemalar, bosma platalar, xotirlovchi qurilmalar, yuqori chastotali asboblar tayyorlash uchun qo‘llaniladi. Quyidagi bosqich-larni ichiga oladi: fotorezistni metallga, dielektrik yoki yarimo‘tkazgichga tushirish; to‘shamaga adgeziyani yaxshilash uchun uni quritish; yashirin tasvirni shakllantirish uchun, berilgan rasmli fotoshablon (shisha, kvars) orqali ko‘rinadigan yoki ultrabinafsha nurlanish bilan ekspo-zitsiyalash; yuqori chastotali razryad plazmasida quruq haydash yoki suv – ishqoriy va organik erituvchilar bilan yuvish orqali, qatlamning nurlangan (pozitiv tasvir) yoki nurlanmagan (negativ tasvir) qismidan rezistni chiqarib tashlash yo‘li bilan yashirin tasvirni chiqarish (vizu-allash); tozalash (yedirish) da chidamliligini oshirish uchun, olingan relyef qoplamga (maskaga) termik ishlov berish (oshlash); quruq usullar bilan yoki kislota turidagi tozalovchilar bilan erkin sirt qismlarini tozalash; erituvchilar yoki kislorod plazma bilan kuydirib maskani chiqarib tashlash. Integral sxemalarni tayyorlashda jarayon materialning turli texnologik qatlamlarida ko‘p marta takrorlanadi, bunda har bir keyingi rasm oldingisi bilan to‘g‘ri kelishi kerak.

Фоторезистлар ёрдамида берилган конфигурациядаги рельефли қопламани шакллантириш усули. Планар технология методларидан бири ҳисобланади, интеграл микросхемалар, босма платалар, хотирловчи қурилмалар, юқори частотали асбоблар тайёрлаш учун қўлланилади. Қуйидаги босқичларни ичига олади: фоторезистни металлга, диэлектрик ёки яримўтказгичга тушириш; тўшамага адгезияни яхшилаш учун уни қуритиш; яширин тасвирни шакллантириш учун, берилган расмли фотошаблон (шиша, кварц) орқали кўринадиган ёки ультрабинафша нурланиш билан экспозициялаш; юқори частотали разряд плазмасида қуруқ ҳайдаш ёки сув – ишқорий ва органик эритувчилар билан ювиш орқали, қатламнинг нурланган (позитив тасвир) ёки нурланмаган (негатив тасвир) қис-мидан резистни чиқариб ташлаш йўли билан яширин тасвирни чиқариш (визуаллаш); тозалаш (едириш) да чидамлилигини ошириш учун, олинган рельеф қопламга (маскага) термик ишлов бериш (ошлаш); қуруқ усуллар билан ёки кислота туридаги тозаловчилар билан эркин сирт қисмларини тозалаш; эри-тувчилар ёки кислород плазма билан куйди-риб маскани чиқариб ташлаш. Интеграл схемаларни тайёрлашда жараён материалнинг турли технологик қатламларида кўп марта такрорланади, бунда ҳар бир кейинги расм олдингиси билан тўғри келиши керак.

fotosintez

фотосинтез

Словарь по нанотехнологии Словарь по нанотехнологии

Fotosintetik pigmentlar (o‘simliklarda xlorofill, bakteriyalarda bakterioxlorofill va bakteriorodopsin) ishtirokida yorug‘likda suv hamda karbonat angidrid gazidan organik modda hosil bo‘lish jarayoni. Zamonaviy o‘simliklar fiziologiyasida fotosintez deganda, ko‘pincha fotoavtotrof funksiya – turli endergonik reaksiyalarda yo-rug‘lik kvantlari energiyasining yutilish, o‘zgarish va undan foydalanish shu jumladan, karbonat angidrid gazining organik moddalarga o‘zgarish jarayonlarining jami tushuniladi.

 

Фотосинтетик пигментлар (ўсимликларда хлорофилл, бактерияларда бактериохлорофилл ва бактериородопсин) иштирокида ёруғликда сув ҳамда карбонат ангидрид газидан органик модда ҳосил бўлиш жараёни. Замонавий ўсимликлар физиологиясида фотосинтез деганда, кўпинча фотоавтотроф функция – турли эндэргоник реакцияларда ёруғлик квантлари энергиясининг ютилиш, ўзгариш ва ундан фойдаланиш, шу жумладан, карбонат ангидрид газининг органик моддаларга ўзгариш жараёнларининг жами тушунилади.

fototika

фотоника

Словарь по нанотехнологии Словарь по нанотехнологии

Fotonlar generatsiyasi, boshqarilishini va detektorlanishini o‘rganadigan fan va texnika bo‘limi. Rivojlanishining dastlabki bosqichida fotonikada spektrning ko‘rinadigan (yorug‘lik to‘lqin uzunligi 400 nm dan 800 nm gacha) va yaqin infraqizil (to‘lqin uzunligi 800 nm dan 10 µm gacha) diapazonlaridan foydalanildi. Yorug‘-likni generatsiyalash metodikalarining rivojlani-shi, yorug‘lik modulyatorlarining yangi turlari (elektrooptik, akustooptik) paydo bo‘lishi, shuningdek, yarimo‘tkazgichli texnika rivojlanishi bilan, fotonikada to‘lqin uzunligi yaqin ultra-binafshadan (200 nm) teragerts diapazongacha (75 dan 150 µm gacha yoki 2 dan 4 THz gacha) bo‘lgan yorug‘likdan foydalanila boshlandi.

 

Фотонлар генерацияси, бошқарилишини ва детекторланишини ўрганадиган фан ва техника бўлими. Ривожланишининг дастлабки босқичида фотоникада спектрнинг кўринади-ган (ёруғлик тўлқин узунлиги 400 nm дан 800 nm гача) ва яқин инфрақизил (тўлқин узунлиги 800 nm дан 10 µm гача) диапазонларидан фойдаланилди. Ёруғликни генерациялаш методикаларининг ривожланиши, ёруғлик модуляторларининг янги турлари (электрооптик, акустооптик) пайдо бўлиши, шунингдек, яримўтказгичли техника ривожланиши билан, фотоникада тўлқин узунлиги яқин ультрабинафшадан (200 nm) терагерц диапазонга-ча (75 дан 150 гача µm ёки 2 дан 4 ТHz гача) бўлган ёруғликдан фойдаланила бошланди.

fourier spectrometer

Словарь по нанотехнологии Словарь по нанотехнологии

fourier spectrometer

fourier spectroscopy

Словарь по нанотехнологии Словарь по нанотехнологии

fourier spectroscopy

foydali radiosignal

(фойдали радиосигнал)

Толковый словарь по радиочастотному спектру Русско-узбекский толковый словарь терминов по радиочастотному спектру, радиоэлектронным средствам и электромагнитной совместимости

Berilgan radioqabulqiluvchi qurilma bilan radioqabulqilish uchun mo‘ljallangan nurlanish chastotasi va klassiga ega radiosignal.

(Берилган радиоқабулқилувчи қурилма билан радиоқабулқилиш учун мўлжалланган нурланиш частотаси ва классига эга радиосигнал.)

foydali signal

(фойдали сигнал)

Толковый словарь по радиочастотному спектру Русско-узбекский толковый словарь терминов по радиочастотному спектру, радиоэлектронным средствам и электромагнитной совместимости

Texnik vositaning ishlab turishi uchun mo‘ljallangan elektromagnit signal.

(Техник воситанинг ишлаб туриши учун мўлжалланган электромагнит сигнал.)

Показаны 5601-5620 из 34437